การประเมินความยั่งยืนกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชน: วิสาหกิจท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลถ้ำรงค์ อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี

บทคัดย่อ

          อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเป็นกลไกสำคัญในการสร้างรายได้ให้กับประเทศไทย ซึ่งปัจจุบันมีการส่งเสริมการท่องเที่ยวกระแสรองผ่านแนวคิดการท่องเที่ยวโดยชุมชน (CBT) เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจจากฐานราก การวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความยั่งยืนของกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชน ณ วิสาหกิจท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลถ้ำรงค์ อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี โดยประยุกต์ใช้เกณฑ์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก (Global Sustainable Tourism Criteria for Destination: GSTC-D) เป็นกรอบในการประเมินครอบคลุม 4 ด้าน ได้แก่ การจัดการความยั่งยืน เศรษฐกิจ-สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 8 ราย ร่วมกับการสังเกตการณ์ในพื้นที่ ผลการศึกษาพบว่า การท่องเที่ยวโดยชุมชนส่งผลเชิงบวกในด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างชัดเจน โดยเฉพาะการสร้างงานและอาชีพเสริมให้กับคนในพื้นที่ภายใต้อัตลักษณ์ "ชุมชนวิถีตาล" ในด้านสังคมพบว่าช่วยรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมและสร้างความสุขให้กับผู้สูงอายุในฐานะปราชญ์ชุมชน ส่วนด้านสิ่งแวดล้อมยังไม่มีผลกระทบทางลบเนื่องจากนักท่องเที่ยวยังมีจำนวนที่จัดการได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อประเมินตามเกณฑ์ GSTC-D พบว่ายังมีความท้าทายสำคัญในด้านการจัดการความยั่งยืนด้าน A เนื่องจากขาดการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ แผนปฏิบัติการ และการจัดการความเสี่ยงที่เป็นระบบ นอกจากนี้ยังพบข้อจำกัดในการเข้าถึงสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับกลุ่มเปราะบาง และความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศที่อาจกระทบต่อผลผลิตต้นตาลในอนาคด ผู้วิจัยจึงเสนอแนะให้มีการจัดทำแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาพื้นที่แบบมีส่วนร่วม และเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกับความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อยกระดับการท่องเที่ยวให้ได้มาตรฐานสากลและเกิดความยั่งยืนอย่างแท้จริง