Role Of Participation of Gilānupatthāka in The Health Care of Monks with Chronic Non-Communicable Diseases in Phrae Municipality Phrae
Keywords:
Roles, Phra Gilanupatthāka, The Health Care of Monks, Chronic Non-Communicable DiseasesAbstract
This research aims to: (1) to study the roles of Phra Gilanupatthāka as presented in Buddhism; (2) to study the roles and existing problems of Phra Gilanupatthāka in providing healthcare for monks with chronic non-communicable diseases in Phrae Municipality, Phrae Province; and (3) to propose guidelines for promoting the roles of Phra Gilanupatthāka in the healthcare of monks in Phrae Municipality, Phrae Province. This is qualitative research. Data were collected through documentary research, a review of related studies, and fieldwork involving in-depth interviews with 25 key informants, including monks and laypersons.
The findings reveal the following:
- The Buddha served as an exemplary model in caring for sick monks in physical, mental, and wisdom-based dimensions. In contemporary practice, the roles of Phra Gilanupatthāka in Buddhism emphasize holistic care for ill monks, including first aid and the use of Gilāna-bhesajja (therapeutic medicines), together with health promotion, disease prevention, and disease control.
- The roles of Phra Gilanupatthāka include providing health consultation, as well as monitoring, coordinating, and reporting monks’ health information in collaboration with local public health agencies. The major problems encountered in practice consist of a shortage of Phra Gilanupatthāka, limitations in policy support and inter-agency coordination, constraints in human resources, and insufficient training and capacity development.
- Guidelines for promoting the roles of Phra Gilanupatthāka should focus on capacity building through active participation and collaboration with local public health networks. In addition, support and encouragement from the Saṅgha of Mueang Phrae District are essential to enable Phra Gilanupatthāka to perform their duties effectively. Such measures would contribute to efficient monastic healthcare provision in compliance with the Monastic Health Act.
References
กรมอนนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2565). รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร. [ออนไลน์] http://www.thaincd.com/2016/media-detail.php?id=14502&gid=1-015-005. [5 กุมภาพันธ์ 2568]
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. (2564). คู่มือแนวทางการอบรม หลักสูตรพระคิลานุปัฏฐาก (พระอาสาสมัครส่งเสริมสุขภาพประจำวัด อสว. นนทบุรี: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
นันทกร ทองแตง. (2561). โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (โรคNCDs).
[ออนไลน์] https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=1371 [21 สิงหาคม 2568]
ปราโมทย์ คล้ายศิริ. (2545). การปฏิบัติตามบทบาทคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัด สมุทรสงคราม. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย: สถาบันราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง.
ปิ่นปินัทธ์ เหลืองพิทักษ์ (2566: 158-172) ได้ศึกษาวิจัยเรื่อง รูปแบบการเสริมสร้างเครือข่ายสุขภาวะของ พระอาสาสมัคร ส่งเสริมสุขภาพประจำวัด (อสว.) ในจังหวัดลำพูน
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาจำนงค์ สิริวณฺโณ (ผมไผ), พระครูภาวนาธรรมโฆสิต (เดชศักดิ์ โพธิ์ชัย), พระครูปริยัติรัตนาลงกรณ์ (สิงหา มุ่งหมาย). “บทบาทพระคิลานุปัฏฐาก สุขภาวะพระสงฆ์ สังคมชีวิตวิถีใหม่. วารสารศิลปศาสตร์ราชมงคลสุวรรณภูมิ, 5(2), 491–504.
พระปลัดทัศนพล เขมจาโร และคณะ (2565: 280-290) ได้ศึกษาวิจัยเรื่อง รูปแบบการบริหารจัดการสุขภาวะพระสงฆ์ตามธรรมนูญสุขภาพ พระสงฆ์แห่งชาติของพระสังฆาธิการในจังหวัดพิจิตร
พระวิชิต ธมฺมชิโต. (2560). คู่มือดูแลพระภิกษุอาพาธในโรงพยาบาล. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ญาณภาวัน.
พระอธิการเฉลิม กนฺตสาโร (แดงประทุม). (2563). การพัฒนาศักยภาพพระคิลานุปัฏฐากในโครงการวัดส่งเสริมสุขภาพของพระสงฆ์ในเขตอำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พินิจ ลาภธนานนท์. (2557). โภชนาปฏิบัติเพื่อสุขภาพพระสงฆ์. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกอง สนับสนุนการเสริมสร้างสุขภาพ (สสส.).
มูลนิธิคุณแม่คุณภาพ. (2550). กินเพื่อสุขภาพ: คู่มือเพื่อคนรักสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์อักษรสมัย.
ยนต์ ชุ่มจิต. (2544). การศึกษาและความเป็นครูไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.
ศักดิ์ไทย สุรกิจบวร. (2545). จิตวิทยาสังคม: ทฤษฏีและปฏิบัติการ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สุวีริยาสาส์น.
สนธยา พลศรี. (2545). หลักสังคมวิทยา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.). (2560). ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ. นนทบุรี: สำนักพิมพ์ โอ.เอส. พริ้นติ้ง เฮ้าส์.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2566). ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ พุทธศักราช 2566 [ออนไลน์]. แหล่งที่มาhttps://old.nationalhealth.or.th/sites/default/files/
upload_files/ThamanoonPra.pdf [1 สิงหาคม 2567]
สำนักงานเลขานุการเจ้าคณะจังหวัดแพร่. (2567). บัญชีสำรวจพระภิกษุสามเณรคณะสงฆ์จังหวัดแพร่. เอกสารสำนักงานเลขานุการเจ้าคณะจังหวัดแพร่. (อัดสำเนา). แพร่: สำนักงานเลขานุการเจ้าคณะจังหวัดแพร่.
เพชราภรณ์ วุฒิวงศ์ชัยและคณะ. (2560). คู่มือการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยยึดชุมชนเป็นฐาน: ชุมชมลดเสี่ยง ลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง CBI NCDs, กรุงเทพมหานคร: บริษัท อีโมชั่น จำกัด (6).
อัญธิษฐา อักษรศรี, พระมหาประกาศิต ฐิติปสิทธิกร, พระปลัดประพจน์ สุปภาโต, สัญญา สดประเสริฐ, สุรัตน์ พักน้อย. (2567). กลไกการเสริมสร้างสุขภาวะพระสงฆ์เพื่อป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในจังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการสิรินธรปริทรรศน์, 25(2), 764-775.
