การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐานเพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ทางการเงินของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
คำสำคัญ:
ความฉลาดรู้ทางการเงิน, การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน, การเรียนรู้โดยใช้ฉากทัศน์เป็นฐานบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างและหาคุณภาพของกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐาน เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ทางการเงินของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 2) เพื่อเปรียบเทียบความฉลาดรู้ทางการเงินจากการเรียนรู้โดยกิจกรรมก่อนและหลังการเรียนรู้ที่ใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐาน และ 3) เพื่อศึกษาความฉลาดรู้ทางการเงินของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่ใช้กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐาน การวิจัยครั้งนี้ใช้การวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method Research) รูปแบบแผนลำดับขั้นเชิงอธิบาย (Explanatory Sequential Design) มีการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายของการวิจัย คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยพะเยา จำนวน 16 คน คัดเลือกด้วยวิธีการแบบเจาะจง (Purposive Sampling) โดยมีเกณฑ์การคัดเลือกนักเรียนที่เลือกลงทะเบียนเรียนในรายวิชา ส20227 ความฉลาดรู้ทางการเงิน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐาน 2) แบบวัดความฉลาดรู้ทางการเงินสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 3) แนวคำถามการสัมภาษณ์กลุ่มของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่เรียนด้วยกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐาน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลข้อมูลเชิงปริมาณ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติแบบนอนพาราเมตริกของวิลค็อกสัน (Wilcoxon Signed Rank Test) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ
โดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า
- กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐาน มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด
- นักเรียนมีความฉลาดรู้ทางการเงินจากการเรียนรู้เรียนรู้โดยกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับฉากทัศน์เป็นฐานหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
- นักเรียนสามารถประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อวิเคราะห์และตัดสินใจทางการเงินในสถานการณ์จำลองได้อย่างสมเหตุสมผล ตระหนักถึงความสำคัญของการวางแผนทางการเงินในอนาคต และมีแนวโน้มพฤตกรรมในการจัดการการเงินที่ดีขึ้น และเชื่อมโยงกับปรากฏการณ์จริงในชีวิตประจำวันได้
เอกสารอ้างอิง
กมลชนก สกลธวัฒน์. (2565). ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ฐานสมรรถนะ เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้การเงิน (Financial Literacy) ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. กรุงเทพมหานคร: สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
กองบรรณาธิการ วารสารพระสยาม. (2565). ผลการสำทักษะทางการเงินของคนไทย ปี 2565. [ออนไลน์]. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/bot-magazine/Phrasiam-67-2/2567-info-financial-skill.html [17 [19 กันยายน 2568]
จินดารัตน์ โพธิ์นอก. (2562). ความฉลาดรู้ทางการเงิน. [ออนไลน์]. https://share.google/35k4xUHBQBBmJUjEi. [19 กันยายน 2568]
ชณัฐฎา มีเพียร. (2563). การพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาโดยใช้การเรียนรู้แบบฉากทัศน์เป็นฐาน วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 [ปริญญาศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์]. DPU Learning Library. https://libdoc.dpu.ac.th/thesis/Chanatda.Mee.pdf
ตะวัน ไชยวรรณ และ กุลธิดา นุกูลธรรม. (2564). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน : การเรียนรู้แบบบูรณาการ เพื่อส่งเสริมความรู้ของผู้เรียนในโลกแห่งความเป็นจริง. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. 15(2), 251-263
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2556). รายงานผลการสำรวจทักษะทางการเงินของไทย ปี 2556 https://www.bot.or.th/content/dam/bot/image/research-and-publications/2556ThaiFLsurvey.pdf
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2561). รายงานผลการสำรวจทักษะทางการเงินของไทย ปี 2561 https://www.bot.or.th/content/dam/bot/image/research-and-publications/2561ThaiFLsurvey.pdf
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2565). รายงานผลการสำรวจทักษะทางการเงินของไทย ปี 2565 https://www.bot.or.th/content/dam/bot/image/research-and-publications/2565ThaiFLsurvey.pdf
พรเพ็ญ สดศรีชัย. (2568). “สตางค์ Story” แบงก์ชาติใส่ใจการให้ความรู้ทางการเงิน. [ออนไลน์]. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/article-20250218.html. [18 กรกฎาคม 2568]
ภริมา วินิธาสถิตย์กุล และ ชนินันท์ แย้มขวัญยืน. (2565). การเรียนรู้เชิงรุก: แนวทางการเรียนการสอนที่เลิศในศตวรรษที่ 21. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 6(3), 921-933.
มาณริกา จันทาโภ. (18 มกราคาคม 2565). ถึงเวลาจัดการเรียนรู้ “โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน” (Phenomenon-Based Learning: PhBL). วุฒิสภา. https://www.senate.go.th/view/1/โครงการเอกสารวิชาการ/8657/TH-TH
มุทิตา ย่องไทยสง. (2567). การพัฒนาความฉลาดรู้การเงินโดยใช้แนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐานของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษา. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ฯ, 11(3), 38-53. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDMCU/article/view/269999
เรวณี ชัยเชาวรัตน์. (2563). Phenomenon-Based Learning: การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏเป็นฐาน. [ออนไลน์]. https://thepotential.org/knowledge/phenomenon-based-learning/ [19 กันยายน 2568]
วัลนิกา ฉลากบาง. (2560). การวิจัยเชิงผสมผสาน. วารสารวิทยาลัยนครพนม, 7(2), 124-132
วิชาพล พลพิทักษ์ชัย. (2566). ทำไมวิชาการเงินและการลงทุน จึงควรเรียนตั้งแต่เด็ก. [ออนไลน์]. https://thematter.co/brandedcontent/sustainable-future-with-uob-01/204758. [18 กรกฎาคม 2568]
วิไลภรณ์ ฤทธิคุปต์ และ ลำไย สีหามาตย์. (2565). การจัดกรเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของนิสิตบัณฑิตศึกษา. วารสารราชพฤกษ์, 20(1), 116-127. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Ratchaphruekjournal/article/view/254114
สุดคะนึง นฤพนธ์จิรกุล. (2560). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนภาษาอังกฤษตามแนวการเรียนรู้จากสถานการณ์เสมือนจริง เพื่อเสริมสร้างความสามารถทางภาษาอังกฤษและการรับรู้ความสามารถของตนเองของนักศึกษาระดับปริญญาตรี [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์]. วารสารสุทธิปริทัศน์. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/243304
สุธิดา พงษ์เสือ. (2566). การพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมแบบผสมผสานโดยใช้วิดีโอปฏิสัมพันธ์ การสอนงานและการเรียนรู้แบบฉากทัศน์เป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะวิชาชีพ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula Digital Collections. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/12154/
อรพรรณ บุตรกตัญญู. (2561). การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณิเป็นฐาน เพื่อการสร้างมุมมองแบบองค์รวมและการเข้าถึงโลกแห่งความเป็นจริงของผู้เรียน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(2), 348-365. https://doi.org/10.58837/CHULA.EDUCU.46.2.19
Cloke, H. (2023). A Beginner’s Guide to Scenario-based learning. Growth Engineering. https://www.growthengineering.co.uk/a-beginners-guide-to-scenario-based-learning/
Lusardi, A. (2009). The importance of financial literacy. NBER Reporter, 2009(2), 13–16. National Bureau of Economic Research.
Marsh, D., Pérez, W. D. & Morales, M. E. (2019). Enhancing Language Awareness and Competence-building through a Fusion of Phenomenon-based Learning and Content and Language Integration. Journal of e-Learning and Knowledge Society, 15(1), 55-65. https://www.learntechlib.org/p/207526/
Mattila, P. & Silander, P. (2015). How to create the school of the future: revolutionary thinking and design from Finland. Finland: Multprint, Oulu.
OECD. (2011). Financial education. OECD. Retrieved July 9, 2025 from https://www.oecd.org/en/topics/financial-education.html
Mattila, P. & Silander, P. (2015). How to create the school of the future: revolutionary thinking and design from Finland. Finland: Multprint, Oulu.
