มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการใช้ความรุนแรงในครอบครัว 2) วิเคราะห์เปรียบเทียบกฎหมายการใช้ความรุนแรงในครอบครัวของไทยและของต่างประเทศ 3) วิเคราะห์มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยวิจัยเชิงคุณภาพ อยู่บนพื้นฐานของการวิเคราะห์ตีความเอกสารทางกฎหมาย จากหนังสือ ตำรา งานวิจัย วิทยานิพนธ์ วารสาร และเอกสารทางวิชาการทั้งที่เป็นภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ รวมถึงคำพิพากษาของศาลฎีกาเป็นหลัก

ผลการวิจัยพบว่า

1. การใช้ความรุนแรงในครอบครัว ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันทวีความรุนแรงมากขึ้น เนื่องจากหลายสาเหตุ เช่น ความบีบคั้น กดดัน ความเครียดที่มาจากปัจจัยภายใน เช่น การทำงานหนัก เหนื่อยล้า ไร้ที่พึ่งทางใจ สิ้นหวัง และปัจจัยภายนอก เช่น เศรษฐกิจ สังคม ความคาดหวัง สื่อสังคม เป็นต้น มีการใช้ความรุนแรงทั้งทางกาย เช่น การทำร้ายร่างกาย กักขังหน่วงเหนี่ยว ใช้ความรุนแรงทางวาจา เช่น การด่าทอ การข่มขู่คุกคามคนในครอบครัว และทางใจ เช่น การประพฤตินอกใจ การทำให้คนในครอบครัวเสียกำลังใจ เป็นต้น อันเป็นความผิดตามกฎหมายหลายฉบับ สาเหตุเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมาย
2. กฎหมายไทยหลายฉบับ ก็มีการบัญญัติในทำนองว่า การใช้ความรุนแรงที่กระทำต่อคนในครอบครัวเป็นความผิด เช่น กฎหมายอาญา กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กฎหมายคุ้มครองเด็ก กฎหมายคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว ในขณะที่กฎหมายต่างประเทศก็มีลักษณะเช่นเดียวกันคือ วางหลักเกณฑ์ไว้ว่า ผู้ใช้ความรุนแรงที่กระทำต่อบุคคลในครอบครัวเป็นความผิดทั้งทางแพ่ง และทางอาญา แต่กฎหมายต่างประเทศมีมาตรการเชิงรุกมากกว่ากฎหมายไทย
3. มาตรการในการคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัวนั้นมีหลายประการ เช่น มาตรการแก้ไขฟื้นฟูพฤติกรรมของผู้กระทำผิด มาตรการที่เบี่ยงเบนออกจากการดำเนินคดีอาญาปกติ มาตรการไม่เผยแพร่ข่าวความรุนแรงในครอบครัว มาตรการที่บุคคลภายนอกสามารถกล่าวโทษต่อเจ้าพนักงานได้ ไม่เป็นความผิด มาตรการเยียวยาผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว โดยหน่วยงานภาครัฐ เป็นต้น