การพัฒนานโยบายการบริหารจัดการและการแก้ปัญหาอุทกภัย ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
การพัฒนานโยบาย, การบริหารจัดการ, การแก้ปัญหาอุทกภัยบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพปัญหาอุทกภัยในพื้นที่รับผิดชอบขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย 2) แนวทางพัฒนานโยบายการบริหารจัดการและการแก้ไขปัญหาอุทกภัย และ 3) ข้อเสนอแนะเพื่อยกระดับการบริหารจัดการอุทกภัยขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ กลุ่มประชากรคือผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เกี่ยวข้องกับการกำหนดนโยบายด้านการจัดการน้ำและการแก้ปัญหาอุทกภัยในจังหวัดสุโขทัย โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 11 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
- สภาพปัญหาอุทกภัยในพื้นที่จังหวัดสุโขทัยเป็นลักษณะปัญหาเชิงระบบที่เกิดซ้ำเป็นประจำ โดยเฉพาะพื้นที่ลุ่มต่ำซึ่งเผชิญน้ำท่วมและน้ำท่วมขังต่อเนื่อง ส่งผลกระทบต่อที่อยู่อาศัย ระบบคมนาคม และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ แม้หน่วยงานท้องถิ่นจะพยายามแก้ไข แต่ยังมีข้อจำกัดด้านงบประมาณ การบริหารจัดการเชิงพื้นที่ และกลไกประสานงานที่ไม่เป็นเอกภาพ การจัดการอย่างยั่งยืนจึงต้องอาศัยการบูรณาการทุกระดับ พร้อมเสริมสร้างองค์ความรู้ประชาชน รวมถึงพัฒนานโยบายด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ระบบติดตามสถานการณ์ และการมีส่วนร่วมของชุมชน
- แนวทางพัฒนานโยบาย ควรขับเคลื่อนการจัดการน้ำแบบบูรณาการตามลำดับระยะก่อนเกิดภัย ขณะเกิดภัย และหลังเกิดภัย ผ่านการบริหารจัดการเชิงรุก การใช้ข้อมูลภูมิสารสนเทศแบบเรียลไทม์ และการเชื่อมโยงระบบสั่งการระหว่างจังหวัดและองค์กรปกครองท้องถิ่น การสนับสนุนงบประมาณต่อเนื่องและการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนเป็นกลไกสำคัญในการลดความเสียหายและเพิ่มความพร้อมของชุมชน
- การปรับการบริหารจัดการน้ำจากเชิงรับสู่เชิงรุก โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดทำหน้าที่กำหนดนโยบายและบูรณาการงบประมาณ ส่วนองค์กรปกครองท้องถิ่นดำเนินการปฏิบัติและสื่อสารกับประชาชน ควรจัดตั้งศูนย์ข้อมูลและบัญชาการน้ำจังหวัดสุโขทัย และจัดทำแผนปฏิบัติการอุทกภัยรายปีที่กำหนดบทบาทชัดเจน ครอบคลุมด้านป้องกัน ฟื้นฟู และพัฒนา เพื่อเพิ่มความมั่นคงและลดความเสี่ยงของชุมชนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
กรมอุตุนิยมวิทยา. (2567). ปรากฏการณ์ลานีญา. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (TMD).
ชำนาญ ชูเที่ยง, โชติ บดีรัฐ และศรชัย ท้าวมิตร. (2568). ประสิทธิผลการบริหารจัดการภัยพิบัติในพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซากแบบบูรณาการ กรณีศึกษาโครงการบางระกำโมเดล. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(5), 55-67.
ชูโชค อายุพงศ์. (ม.ป.ป.). การบริหารจัดการน้ำท่วมและมาตรการป้องกันความเสียหายจากอุทกภัย [ออนไลน์]. สืบค้นจาก http://www.crflood.com/flood-manage.php
โชตินรินทร์ เกิดสม, นิธิตา สิริพงศ์ทักษิณ, ณัฐพงศ์บุญเหลือ และพัด ลวางกูร. (2568). การเมืองในการจัดการอุทกภัยในพื้นที่ลุ่มน้ำยมตอนล่างของจังหวัดสุโขทัย พ.ศ. 2554-2566. วารสารนิติรัฐ, 3(1), 13-23.
ญาดา มุกดาพิทักษ์. (2567). Theory of Public Policy Process. เอกสารประกอบการอบรมหลักสูตร STIPI06 ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี. สืบค้นจาก https://www.nstda.or.th/opr
พนิดา บัลลังก์การณ์. (2566). การบริหารจัดการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในจังหวัดปทุมธานี. วารสารมณีเชษฐา ราม วัดจอมมณี, 6(6), 200-217.
ลดาวัลย์ ไข่คำ, เทียนชัย สุริมาศ และอาทิตย์ ภูบุญคง. (2568). นโยบายน้ำแบบรวมศูนย์: ความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อมในพื้นที่รับน้ำบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารบัณฑิตแสงโคมคํา, 10(2), 79-99.
วิลาสินี ชะไม่กลาง และวรวุฒิ จำลองนาค. (2568). ผลกระทบของปัญหาน้ำท่วมในเทศบาลตำบลท่าขอนยาง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสหศาสตร์ศึกษา, 1(2), 1-14.
ศิเรมอร ยงพานิช. (2568). การร่วมผลิตด้านการจัดการภัยพิบัติอุทกภัยของท้องถิ่น กรณีศึกษาเทศบาลตำบลปริก อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา. วารสารการบริหาร การจัดการและการพัฒนาที่ยั่งยืน, 3(1), 148-162.
สมบัติ ธำรงธัญวงศ์. (2555). นโยบายสาธารณะแนวความคิด การวิเคราะห์และกระบวนการ. สำนักพิมพ์เสนาธรรม.
องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย. (2567). รายงานแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ 2567. องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุโขทัย.
GISTDA. (2025). สถานการณ์น้ำปี 2568 [ออนไลน์]. สืบค้นจากhttps://www.gistda.or.th/news_view.php?n_id=8802&lang=TH
Krungsri Research. (2025). อุทกภัยปี 2568: ความเสี่ยง และผลกระทบ. [ออนไลน์]. สืบค้นจาก https://www.krungsri.com/th/research/research-intelligence/flood-impact-2025
ThaiPublica. (2025). ถอดบทเรียนภัยพิบัติซ้ำซาก ปัญหาเดิม เสียงเตือนปี 2568 มาอีกแน่...ป้องกันดีกว่าเยียวยาไหม!!. [ออนไลน์]. สืบค้นจาก https://thaipublica.org/2025/03/lessons-from-repeated-disasters/
Anderson, J. E. (1996). Public policymaking: An introduction (3rd ed.). Houghton Mifflin.
Anderson, J. E. (2017). Public policymaking (9th ed.). Cengage Learning.
Cochran, C. L. (1999). American public policy: An introduction (6th ed.). Wadsworth publishing.
Dye, T. R. (2013). Understanding public policy (14th ed.). Pearson Education.
Easton, D. (1965). A framework for political analysis. Prentice-Hall.
Hill, M., & Hupe, P. (2014). Implementing public policy: An introduction to the study of operational governance (3rd ed.). Sage Publications.
Howlett, M., & Ramesh, M. (2020). Studying public policy: Principles and processes (4th ed.). Oxford University Press.
Howlett, M., & Ramesh, M. (2020). Studying public policy: Principles and processes (4th ed.). Oxford University Press.
United Nations. (2018). Integrated water resources management for sustainable development. United Nations Publications.
World Bank. (2020). Flood risk management and climate resilience: Global best practices. World Bank Group.
