จากความเชื่อสู่ทุนทางวัฒนธรรม: พลวัตของกระแสมูเตลูในสังคมไทย พ.ศ. 2558–2567

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการและอิทธิพลของกระแสมูเต‌ลูในสังคมไทย ช่วง พ.ศ. 2558–2567 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อ‌เนื่อง ทั้งทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม โดยการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นล้วนมีผลต่อรูป‌แบบการปรับตัวของกระแสมูเตลูในแต่ละยุคสมัย รวมทั้งส่งผลให้มูเตลู กลายเป็นก‌ระแสความเชื่อที่ตอบสนองความต้องการของผู้คนภายใต้สังคมที่มีการเปลี่ยนแปลง โดยการศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพและอาศัยชุดข้อมูลที่จะได้มาจากการวิจัยเอกสาร
กระแสมูเตลูในสังคมไทยเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมที่สะท้อนให้เห็นว่าความเชื่อและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมไทยมีศักยภาพในการปรับตัวสูงแม้อยู่ในบริบทสังคมแบบใดก็ตาม กระแสดังกล่าวจึงไม่เสื่อมถอยไปตามการพัฒนาภายใต้บริบทสังคมสมัยใหม่ แต่กลับสามารถเปลี่ยนรูปและปรับตัวให้สอดคล้องกับบริบทสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปได้เสมอ อีกทั้งยังเชื่อมโยงตนเองเข้ากับระบบทุน เทคโนโลยี ตลาด และการบริโภคได้อย่างกลมกลืน กล่าวคือในช่วง พ.ศ. 2558–2562 กระแสมูเตลูได้ก่อตัวขึ้นอย่างชัดเจนและถูกผลิตซ้ำผ่านสื่อมวลชนอย่างต่อเนื่อง จนทำให้รสนิยมการบริโภคความเชื่อของผู้คนเริ่มเปลี่ยนแปลงไป ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2562–2565 กระแสมูเตลูนับว่าเป็นกลไกเยียวยาทางใจที่สำคัญของผู้คนและเป็นช่องทางสร้างรายได้ของผู้ประกอบการท่ามกลางสถานการณ์โรคระบาดที่สังคมและเศรษฐกิจไม่มีความมั่นคง กระทั่งในช่วง พ.ศ. 2565–2567 มูเตลูได้ถูกพัฒนาให้กลายเป็นสินค้าทางวัฒนธรรมที่สามารถต่อยอดในเชิงพาณิชย์ที่มีมูลค่าสูง รวมถึงเป็นภาพแทนอัตลักษณ์ทางสังคมของผู้คนที่ยังคงมีความเชื่อต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในยุคดิจิทัล
ด้วยเหตุนี้ กระแสมูเตลูในสังคมไทยจึงสะท้อนถึงการก้าวพ้นขอบเขตทางศาสนาและคุณประโยชน์ทางจิตวิญญาณของความเชื่อไปสู่การเป็นทุนทางวัฒนธรรมของไทย โดยเฉพาะจากความสามารถในการเปลี่ยนความเชื่อให้มีมูลค่าทางเศรษฐกิจที่มีคุณค่าและมูลค่าสูง ทำให้กระแสมูเตลูอาจกลายเป็นตัวแปรสำคัญในระบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่มีศักยภาพของไทยในอนาคต