อริยะเอไอ: การบูรณาการอุดมธรรมเพื่อพัฒนาพลังปัญญาในยุคดิจิทัลเปลี่ยนผ่าน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิด "อริยะเอไอ" (Ariya AI) ในฐานะกระบวนทัศน์ใหม่ของการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ที่บูรณาการอุดมธรรม (Sublime Dhamma) เพื่อเสริมสร้างพลังปัญญาของมนุษย์ท่ามกลางวิกฤตการณ์ดิจิทัลเปลี่ยนผ่าน การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ผ่านวรรณกรรมของนักวิชาการไทยและต่างประเทศ โดยเปรียบเทียบระหว่างเหตุผลเชิงเครื่องมือ (Instrumental Reason) กับพุทธปรัชญาประยุกต์ ผลการศึกษาพบว่า การพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ในปัจจุบันส่วนใหญ่มุ่งเน้นเพียงประสิทธิภาพเชิงคำนวณและการตอบสนองต่อตัณหา ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะอวิชชาทางดิจิทัล บทความนี้จึงเสนอโมเดลอริยะเอไอที่ขับเคลื่อนด้วยหลักไตรสิกขาและโยนิโสมนสิการ เพื่อเปลี่ยนสถานะของเทคโนโลยีจากเครื่องจักรคำนวณสู่การเป็น "กัลยาณมิตรดิจิทัล" (Digital Kalyanamitta) ที่ช่วยกระตุ้นความตื่นรู้ (Awakening) และการลดอัตตาผ่านความเข้าใจในหลักอนัตตา ข้อสรุปเชิงนโยบายเน้นย้ำว่า การพัฒนา AI ที่ยั่งยืนต้องก้าวข้ามเพียงการกำหนดจริยธรรมเชิงเทคนิค ไปสู่การสร้างระบบนิเวศแห่งปัญญาที่ยึดถือเอาสันติสุขภายในและความหลุดพ้นจากนิวรณ์ทางข้อมูลเป็นเป้าหมายสูงสุด เพื่อให้มนุษย์และปัญญาประดิษฐ์สามารถดำรงอยู่ร่วมกันได้อย่างเกื้อกูลในศตวรรษที่ 21
Article Details
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารสิทธิจินดา ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารสิทธิจินดา ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ชัยยงค์ พรหมวงศ์. (2564). นวัตกรรมและเทคโนโลยีการศึกษาในยุคดิจิทัลเปลี่ยนผ่าน. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
พระไพศาล วิสาโล. (2565). สติในโลกดิจิทัล: การรักษาใจท่ามกลางความปั่นป่วนของข้อมูล. กรุงเทพฯ: มูลนิธิเครือข่ายพุทธิกา.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2560). เทคโนโลยีกับการศึกษา: ทางเลือกหรือทางรอด. (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA). (2566). แนวทางจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์สำหรับการใช้งานทั่วไป (Thailand AI Ethics Guideline). กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
โสรัจ หงลดารมภ์. (2563). จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์: มุมมองเชิงปรัชญาและสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. Oxford University Press.
Chalmers, D. J. (2022). Reality+: Virtual Worlds and the Problems of Philosophy. W. W. Norton & Company.
Dalai Lama. (2005). The Universe in a Single Atom: The Convergence of Science and Spirituality. Morgan Road Books.
Floridi, L. (2013). The Ethics of Information. Oxford University Press.
Habermas, J. (1984). The Theory of Communicative Action: Reason and the Rationalization of Society. Beacon Press.
Harari, Y. N. (2017). Homo Deus: A Brief History of Tomorrow. Harper.
Hongladarom, S. (2020). The Ethics of AI and Robotics: A Buddhist Viewpoint. Critical Studies in Buddhist Ethics.
Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. Farrar, Straus and Giroux.
O'Neil, C. (2016). Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy. Crown.
Russell, S. (2019). Human Compatible: Artificial Intelligence and the Problem of Control. Viking.
Shneiderman, B. (2022). Human-Centered AI. Oxford University Press.
Tegmark, M. (2017). Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence. Knopf.
Vallor, S. (2016). Technology and the Virtues: A Philosophical Guide to a Future Worth Wanting.
Oxford University Press.
Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. PublicAffairs.
