ผู้นำเชิงพุทธในศตวรรษที่ ๒๑ : แนวทางการเป็นผู้นำและการปรับใช้
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้นำเสนอแนวทางการพัฒนาทักษะความเข้าใจในการอ่านผ่านการใช้แผนผังความคิด (mind mapping) เป็นเครื่องมือส่งเสริมการเรียนรู้ ความเข้าใจในการอ่านเป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการศึกษาในทุกระดับ โดยเฉพาะในยุคข้อมูลข่าวสารที่ความสามารถในการวิเคราะห์และสรุปข้อมูลสำคัญจากเนื้อหาที่หลากหลายมีความสำคัญอย่างยิ่ง อย่างไรก็ตาม ผลการประเมินระดับชาติและนานาชาติสะท้อนให้เห็นว่าผู้เรียนไทยจำนวนมากยังประสบปัญหาในการทำความเข้าใจและสรุปข้อมูลสำคัญจากบทอ่าน สาเหตุหลักได้แก่ การขาดกลยุทธ์การอ่านที่มีประสิทธิภาพ การสอนที่เน้นการท่องจำ เนื้อหาที่ไม่สอดคล้องกับความสนใจของผู้เรียน และการขาดสื่อและนวัตกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสม
แผนผังความคิดเป็นกลยุทธ์การเรียนรู้ที่สอดคล้องกับทฤษฎีโครงสร้างความรู้ (Schema Theory) ทฤษฎีการเรียนรู้อย่างมีความหมาย (Meaningful Learning Theory) และทฤษฎีการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์นิยม (Constructivist Learning Theory) ช่วยให้ผู้เรียนจัดระเบียบข้อมูล เชื่อมโยงความสัมพันธ์ของเนื้อหา และสรุปใจความสำคัญอย่างเป็นระบบ
บทความนี้นำเสนอแนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับความเข้าใจในการอ่านและแผนผังความคิด วิเคราะห์งานวิจัยที่สนับสนุนประสิทธิผลของแผนผังความคิดในการพัฒนาทักษะการอ่าน และแนะนำแนวทางการใช้แผนผังความคิด 3 แนวทาง ได้แก่ การทำแผนผังความคิดก่อนการอ่าน การทำแผนผังความคิดระหว่างการอ่าน และการทำแผนผังความคิดหลังการอ่าน พร้อมขั้นตอนการดำเนินการที่ชัดเจน
บทความยังกล่าวถึงประโยชน์ของการใช้แผนผังความคิด ซึ่งรวมถึงการส่งเสริมการคิดวิเคราะห์และสังเคราะห์ การเพิ่มความจำและการเรียนรู้ระยะยาว การส่งเสริมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม การตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคล และการพัฒนาการคิดสร้างสรรค์ รวมถึงข้อจำกัดที่ควรพิจารณา
นอกจากนี้ บทความยังนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้แผนผังความคิดในบริบทการศึกษาไทย ซึ่งรวมถึงการบูรณาการในหลักสูตร การพัฒนาสื่อและนวัตกรรม การพัฒนาครู การวิจัยและพัฒนา และการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ แนวทางเหล่านี้จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษาโดยรวมของประเทศ
Article Details
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารสิทธิจินดา ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารสิทธิจินดา ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กีรติ กมลประเทืองและสุวัฒสัน รักขันโท. (2560). ภาวะผู้นำตามหลักพระพุทธศาสนา. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์. 3(1). มกราคม - มิถุนายน.
พระครูสิริจันทนิวิฐ (บุญจันทร์ เขมกาโม). (2549). ภาวะผู้นำเชิงพุทธในยุคโลกาภิวัตน์. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2540). พุทธธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 7). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พุทธธรรมกับการพัฒนาชีวิต. ธรรมสภา.
พระธรรมปิฎก. (2553). พรหมวิหาร 4 หลักธรรมสำหรับการบริหาร. สำนักพิมพ์ศยาม.
พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ญาณสิทฺธิ). (2546). หลักปฏิบัติสมถะวิปัสสนากรรมฐาน. อมรินทร์ พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง.
พระพรหมคุณาภรณ์. (2555). ทศพิธราชธรรม: ธรรมสำหรับผู้นำ. ธรรมสภา.
พระพรหมคุณาภรณ์. (2557). ภาวะผู้นำ: ความสำคัญต่อการพัฒนาคน พัฒนาประเทศ. สำนักพิมพ์ธรรมสภา.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2555). พุทธธรรมาภิบาล. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสำราญ ฐานุตฺตโม. (2566). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพุทธในศตวรรษที่ 21. วารสารพุทธนวัตกรรมและ การจัดการ. 6(6). พ.ย. - ธ.ค. : 198 – 212.
พระปลัดพิพัฒน์พงษ์ ภทฺทวํโส. (2566). ผู้นำที่พึงประสงค์ตามหลักพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหิดล.
วรรณี อึ้งสิทธิพูนพร. (2551). ภาวะผู้นำและการพัฒนาองค์การ. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุเมธ ตันติเวชกุล. (2562). หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับภาวะผู้นำเชิงพุทธ. มูลนิธิชัยพัฒนา.
อภิชา สุขจีน และคณะ. (2563). ธรรมาธิปไตยกับการบริหารองค์กรในยุคดิจิทัล. สถาบันพระปกเกล้า.
Campbell, P., & Ellen, W. (1996). Leadership Skills for a Changing World. San Francisco: Jossey-Bass Publishers.
Dipaola, J., & Hay, G. C. (2016). Leadership Development in the Digital Age. London: Routledge.
Goleman, D. (2017). Emotional Intelligence for Leaders. New York: Bantam Books.
Hesselbein, F. (1996). The Leader of the Future. San Francisco: Jossey-Bass Publishers.
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2021). Sustainable Leadership: Buddhist Principles in Business. Boston: Harvard Business Press.
Kotler, P. (2019). Leading with Compassion: Buddhist Practices in Modern Management. New York: Free Press.
Parker, S. (2018). The Art of Leadership in the 21st Century. Chicago: University of Chicago Press.
Senge, P. (2016). The Fifth Discipline: Mindful Leadership. New York: Doubleday.
Smith, J. (2020). Digital Transformation and Leadership. Boston: MIT Press.
Sousa, D. A. (2003). The Leadership Brain: How to Lead Today's Schools More Effectively. Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
