ภาวะผู้นำเชิงพุทธ: หลักพรหมวิหาร 4
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งศึกษาแนวคิดภาวะผู้นำเชิงพุทธซึ่งประยุกต์ใช้หลักธรรมพรหมวิหาร 4 อันประกอบด้วย เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา มาเป็นฐานในการพัฒนาภาวะผู้นำในยุคปัจจุบัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างหลักพรหมวิหาร 4 กับการพัฒนาภาวะผู้นำในองค์กรสมัยใหม่ ศึกษาผลกระทบของภาวะผู้นำเชิงพุทธต่อประสิทธิภาพขององค์กร และนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวในการพัฒนาผู้นำ บทความนี้ใช้วิธีการศึกษาเชิงเอกสารและวิเคราะห์กรณีศึกษาจากองค์กรที่นำหลักพรหมวิหาร 4 มาประยุกต์ใช้ในการบริหาร
ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำเชิงพุทธตามหลักพรหมวิหาร 4 สามารถนำไปสู่การพัฒนาองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ผ่านการสร้างความผูกพันของบุคลากร การพัฒนาบรรยากาศการทำงานที่เกื้อกูล การส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนา และการบริหารงานด้วยความเป็นธรรม อย่างไรก็ตาม การประยุกต์ใช้หลักพรหมวิหาร 4 ในองค์กรสมัยใหม่ยังมีข้อท้าทายที่สำคัญ ได้แก่ ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับหลักธรรม ข้อจำกัดด้านเวลาและความต่อเนื่องในการพัฒนา และแรงกดดันทางธุรกิจที่มุ่งเน้นผลลัพธ์ระยะสั้น การศึกษานี้นำเสนอแนวทางการแก้ไขข้อท้าทายดังกล่าว พร้อมทั้งเสนอแนะการพัฒนาผู้นำแบบองค์รวม การบูรณาการกับแนวคิดการบริหารสมัยใหม่ การสร้างระบบและวัฒนธรรมองค์กรที่สนับสนุน และการวิจัยพัฒนาองค์ความรู้อย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมการประยุกต์ใช้หลักพรหมวิหาร 4 ในการพัฒนาภาวะผู้นำให้สอดคล้องกับบริบทขององค์กรในยุคปัจจุบัน
Article Details
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารสิทธิจินดา ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารสิทธิจินดา ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กันยารัตน์ รินศรี. (2562). ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับประสิทธิผลองค์กร: กรณีศึกษาองค์กรภาครัฐ. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 45(1), 112-127.
ชูชัย สมิทธิไกร. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำตามหลักพรหมวิหาร 4 กับความพึงพอใจและผลการปฏิบัติงานของพนักงาน. วารสารจิตวิทยา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 7(2), 15-31.
ณัฐวุฒิ พงศ์สิริ. (2563). อุเบกขาในการบริหาร: กุญแจสู่ความไว้วางใจในองค์กร. วารสารพุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 27(2), 78-93.
ทิพวรรณ หล่อสุวรรณรัตน์. (2561). ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับผลการดำเนินงานขององค์กร: การศึกษาเชิงประจักษ์ในองค์กรธุรกิจไทย. วารสารการจัดการสมัยใหม่, 16(2), 45-57.
ธวัชชัย บุญมี. (2562). ผลของการประยุกต์ใช้หลักกรุณาในการลดความเครียดในการทำงาน. วารสารพฤติกรรมศาสตร์, 25(2), 112-129.
นิตยสารผู้จัดการ. (2562). ธรรมนิติ: ต้นแบบองค์กรธรรมาภิบาล. ฉบับที่ 469, หน้า 48-52.
นิสดารก์ เวชยานนท์. (2563). วัฒนธรรมองค์กรเชิงพุทธ: กรณีศึกษาองค์กรที่นำหลักพรหมวิหาร 4 มาประยุกต์ใช้. วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, 60(3), 112-135.
ประเวศน์ มหารัตน์สกุล. (2563). ภาวะผู้นำตามหลักมุทิตากับการสร้างบรรยากาศการทำงานเชิงบวก. วารสารพัฒนาทรัพยากรมนุษย์, 12(1), 78-94.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2559). พุทธวิธีบริหาร. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2561). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 48). ธรรมสภา.
พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2558). การพัฒนาศักยภาพภาวะผู้นำเชิงพุทธในศตวรรษที่ 21. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ. (2560). พรหมวิหาร 4: หลักธรรมแห่งผู้นำในยุคดิจิทัล. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์, 5(1), 245-260.
พระมหาวุฒิชัย วชิรเมธี. (2563). ผู้นำแห่งอนาคต: วิสัยทัศน์และคุณธรรม. สำนักพิมพ์ศยาม.
พระมหาสุทิตย์ อาภากโร. (2560). นวัตกรรมการเรียนรู้: คนและความรู้คู่การพัฒนา. โครงการสร้างเสริมองค์ความรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสังคม.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2561). พุทธสันติวิธี: การบูรณาการหลักการและเครื่องมือจัดการความขัดแย้ง. 21 เซ็นจูรี่.
พระราชวรมุนี (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2562). ภาวะผู้นำเชิงพุทธในโลกยุคใหม่. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 10(1), 1-18.
พิชิต พิทักษ์เทพสมบัติ. (2561). การพัฒนาบุคลากรตามหลักพุทธธรรม. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ศ.ดร.สมภาร พรมทา. (2563). พุทธปรัชญากับการบริหารองค์กร. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริวรรณ เสรีรัตน์ และคณะ. (2561). พฤติกรรมองค์การและการบริหารทรัพยากรมนุษย์. ธีระฟิล์มและไซเท็กซ์.
ศุภชัย ยาวะประภาษ. (2562). ภาวะผู้นำกับการจัดการความขัดแย้งในองค์กร. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 17(1), 73-92.
สุวิญ รักสัตย์. (2560). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพุทธในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 4(2), 13-28.
วรากรณ์ สามโกเศศ. (2563). ผู้นำกับการพัฒนาที่ยั่งยืนในศตวรรษที่ 21. วารสารเศรษฐศาสตร์ธรรมศาสตร์, 38(1), 1-22.
วารสารการบริหารสาธารณสุข. (2563). กรณีศึกษา: การบริหารโรงพยาบาลตามหลักพรหมวิหาร 4. ฉบับที่ 49, หน้า 78-94.
วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. (2562). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย: ต้นแบบมหาวิทยาลัยพุทธศาสตร์แห่งโลก. ฉบับที่ 26, หน้า 112-128.
วิจิตร ศรีสอ้าน. (2563). การพัฒนาผู้นำองค์กรยุคใหม่. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2561). ภาวะผู้นำกับการเปลี่ยนแปลงในยุคโลกาภิวัตน์. ทิพยวิสุทธิ์.
อานันท์ ปันยารชุน. (2562). ธรรมาภิบาลในการบริหารธุรกิจ. สำนักพิมพ์ตะวันออก.
อาภรณ์ ภู่วิทยพันธุ์. (2562). การจัดการความรู้เชิงพุทธบูรณาการ. เอช อาร์ เซ็นเตอร์.
Bass, B. M. & Avolio, B. J. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Marques, J. (2015). Business and Buddhism. New York: Routledge.
Payutto, P. A. (2017). Buddhist economics: A middle way for the market place. Bangkok: Buddhadhamma Foundation.
Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. New York: Doubleday/Currency.
