แนวทางการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบความเป็นพลเมืองดิจิทัล 2) ศึกษาความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา 3) หาแนวทางในการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา 4) ประเมินแนวทางการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัล ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods Research) ผู้วิจัยกำหนดวิธีวิจัย เป็น 4 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบความเป็นพลเมืองดิจิทัลจากเอกสารแนวคิด และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และใช้ผู้เชี่ยวชาญ 5 คน เป็นผู้ยืนยันองค์ประกอบ โดยการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์โดยใช้ความถี่ และร้อยละ ระยะที่ 2 ศึกษาความเป็นพลเมืองดิจิทัล กลุ่มตัวอย่างที่ใช่ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 266 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมีความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.99 วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 3 หาแนวทางในการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัล กลุ่มผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา นักวิชาการทางการศึกษา จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ระยะที่ 4 ประเมินแนวทางการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัล เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบประเมินแนวทาง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านความเป็นประโยชน์ ด้านความเหมาะสม ด้านความเป็นไปได้ และด้านความถูกต้องครอบคลุม โดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 คน
ผลการวิจัย พบว่า 1) องค์ประกอบและตัวชี้วัดความเป็นพลเมืองดิจิทัล มี 5 องค์ประกอบ 32 2) ความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย อยู่ในระดับมาก 3) แนวทางการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย มีจำนวน 23 แนวทาง 4) ผลการประเมินแนวทางการพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัล มีความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้องครอบคลุมอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา เดชสม. (2564). กลยุทธ์การพัฒนาความเป็นพลเมืองดิจิทัลของโรงเรียนมัธยมศึกษา. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยทักษิณ.
ฉัตรพงศ์ ชูแสงนิล. (2561). ยุคแห่งเมืองดิจิทัล คลังความรู้ SciMath. เรียกใช้เมื่อ 12 เมษายน 2568. จาก https://www.infocommmju.com/icarticle/images/stories/icarti cles/ajwittaya/digital/Digital_Citizenship.pdf.
ทินกร เผ่ากันทะ. (2565). แนวทางการบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. วารสารสมาคมวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 4(2), 37-45.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ปอส์ ไกรวิญญ์. (2563). กลยุทธ์การพัฒนาผู้บริหารโรงเรียนตามแนวคิดเอกชนตามแนวคิดความเป็นพลเมืองดิจิทัล. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิสณุ ฟองศรี. (2549). วิจัยทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: เทียมฝ่าการพิมพ์.
มนรัตน์ แก้วเกิด. (2562). กลยุทธ์การบริหารงานวิชาการโรงเรียนมัธยมศึกษาตามแนวคิด ความเป็นพลเมืองดิจิทัล .ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ลักษมี คงลาภ. (2561). การจัดทำ Fact Sheet “ความฉลาดทางดิจิตอล”(Digital Intelligence: DQ) และการศึกษาการรังแกกันบนโลกไซเบอร์ของวัยรุ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน.
วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2561). คู่มือพลเมืองดิจิทัล ในโครงการ: การพัฒนาทักษะและการเป็นพลเมืองดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
วรยุทธ วิลามาส. (2563). ความต้องการจำเป็นในการเป็นพลเมืองดิจิทัลของครูและบุคลากรทางการศึกษา จังหวัดสระบุรี. ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.
ศิริรัตน์ อุปถัมภ์เกื้อกูล. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 1. วารสาร มจร. อุบลปริทรรศน์, 9(2), 311-324
สริษา คำหนัก. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำดิจิทัลกับการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาในโรงเรียนสังกัด
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 1. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สมคิด พรมจุ้ย. (2550). เทคนิคการประเมินโครงการ. นนทบุรี: จตุพร ดีไซน์
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคายเขต 1. (2567). นโยบายและวิสัยทัศน์. เรียกใช้เมื่อ 1 พฤษภาคม 2568. จาก http://www.nkedu1.go.th/NEW2563/
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2566 - 2570. เรียกใช้เมื่อ 1 พฤษภาคม 2568. จาก http://www.bopp.go.th
สุวรรณี ไวท์, สุวัฒสัน รักขันโทและสิริวัฒน์ ศรีเครือดง. (2564). มนุษย์กับความเป็นพลเมืองดิจิทัล (Human: Digital Citizenship). มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 2(1), 214.
โสภิดา วีรกุลเทวัญ. (2561). เท่าทันสื่อ อำนาจในมือพลเมืองดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน.
อพัชชา ช้างขวัญยืน และคณะ. (2564). “การจัดการเรียนเชิงรุกเพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองดิจิทัล. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 23(3), 452-454.
อรนี อิ่มเสถียร. (2565). การพัฒนาตัวบ่งชี้ความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดกาฬสินธุ์. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Atif & Chou. (2018). Guest Editorial: Digital Citizenship: Innovations in Education, Practice, and Pedagogy. Educational Technology & Society, 21(1), 152-154.
Cronbach, L. J. (1970). Essentials of psychological test (5th ed.). New York : Harper Collins.
Guskey.T.R. (2000). Evaluating professional development. CA: Corwin Press.
Ribble, M., & Bailey, G (2007). Digital Citizenship in School. Eugene, OR: Internationnal Sociaty for Technology in Education.
Ribble, M. (2015). Digital Citizenship in School: Nine Elements All Student Should Know. Washington DC: International Sociaty for Technology in Education.
UNESCO. (2016). A Policy Review: Building Digital Citizenship in Asia-Pacific through Safe,Effective and Responsible Use of ICT. Bangkok: UNESCO.
