การส่งเสริมหลักภาวนา 4 ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ชุมชนวัดนางหลง ตำบลเขาชัยสน อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ชุมชนวัดนางหลง ตำบลเขาชัยสน อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง       2) เพื่อศึกษาหลักภาวนา 4 ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา และ 3) เพื่อส่งเสริมการประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในชุมชนดังกล่าว ทั้งนี้ การศึกษามีความสำคัญภายใต้บริบทสังคมไทยที่กำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ ซึ่งส่งผลต่อโครงสร้างทางสังคม เศรษฐกิจ และระบบการดูแลสุขภาวะของประชากร การดำเนินการวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) จากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญในชุมชน เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับสภาพปัญหา แนวคิด และแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างรอบด้าน

  ผลการวิจัยพบว่า 

1. คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ หมายถึง การมีความสุขทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และปัญญา ควบคู่กับความพึงพอใจในชีวิตและความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว อย่างไรก็ตาม ผู้สูงอายุยังเผชิญปัญหาสุขภาพ ความเครียด และความโดดเดี่ยว จึงจำเป็นต้องพัฒนาโดยใช้แนวทางแบบองค์รวมที่บูรณาการทั้งมิติทางกาย จิต สังคม และปัญญา


2. หลักภาวนา 4 เป็นหลักธรรมที่มุ่งพัฒนามนุษย์อย่างสมบูรณ์ ประกอบด้วย กายภาวนา (การพัฒนาร่างกาย) ศีลภาวนา (การพัฒนาพฤติกรรมและคุณธรรม) จิตภาวนา (การพัฒนาจิตใจให้มีสติและสมาธิ) และปัญญาภาวนา (การพัฒนาปัญญาและการคิดอย่างมีเหตุผล) ซึ่งสามารถนำมาเป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุได้อย่างเหมาะสม


3. การส่งเสริมหลักภาวนา 4 สามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุได้อย่างรอบด้าน โดยกายภาวนาช่วยส่งเสริมสุขภาพ ศีลภาวนาช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ในสังคม จิตภาวนาช่วยให้เกิดความสงบทางใจ และปัญญาภาวนาช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของชีวิตได้อย่างมีเหตุผล