การพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วม ของประชาชนภาคใต้ตอนล่าง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์สภาพทั่วไปการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมของประชาชนภาคใต้ตอนล่าง 2) วิเคราะห์แนวคิด ทฤษฎี และ 3) องค์ความรู้เกี่ยวกับการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมของประชาชนภาคใต้ตอนล่าง การวิจัยเป็นเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่มกับผู้ปฏิบัติงานด้านสาธารณสุข องค์กรปกครองท้องถิ่น ข้าราชการการเมือง ผู้นำชุมชน และประชาชน รวม 35 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงอุปนัย
ผลการวิจัยพบว่า
- สภาพทั่วไปของการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมของประชาชนในภาคใต้ตอนล่าง พบว่า มีทิศทางเชิงบวกแต่ยังจำกัดด้วยความเข้าใจ การมีส่วนร่วม และการสื่อสาร โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางและคนรุ่นใหม่ อีกทั้งเชื่อมโยงกับปัญหาสังคม จึงเป็นทั้งโอกาสและความท้าทายที่ต้องสอดคล้องกับบริบทชุมชนเพื่อสร้างสุขภาวะที่ยั่งยืน
- แนวคิดและทฤษฎี พบว่า มีจุดแข็งจากทุนสังคมและศาสนา แต่จำกัดด้วยทรัพยากรและการมีส่วนร่วม แม้มีโอกาสจาก อสม. เทคโนโลยี และการสนับสนุนภายนอก ก็ยังเผชิญความท้าทายจากสังคมสูงวัย ความเหลื่อมล้ำ และความไม่มั่นคง
- องค์ความรู้ของการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมของประชาชนในภาคใต้ตอนล่าง พบว่า ควรตั้งอยู่บนฐานทุนทางสังคม วัฒนธรรม และศาสนา โครงสร้างกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วม เสริมพลังเครือข่ายและอสม. เนื้อหานโยบายเชิงรุก ลดเหลื่อมล้ำ บริหารทรัพยากรโปร่งใส พร้อมระบบข้อมูลและ e-Health ผลลัพธ์คือสุขภาวะที่ดีขึ้น ชุมชนเข้มแข็ง ความยั่งยืนผ่านธรรมนูญสุขภาพและการสืบทอดสู่คนรุ่นใหม่
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. (2550). รายงานประจำปี กรมอนามัย. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย.
ธงชัย สิงอุดม. (2563). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการปกครองท้องถิ่นตามหลักอปริหา นิยธรรม. วารสาร มจร. เลย ปริทัศน์, 1(2), 81–96.
ธเนศวร์ เจริญเมือง. (2547). รัฐศาสตร์ที่ยังมีลมหายใจ แนวคิดประชาธิปไตย การเมืองไทย และแผ่นดินแม่. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์พิราบ.
ธันยวัฒน์ รัตนสัค. (2546). นโยบายสาธารณะ. เชียงใหม่: คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัย เชียงใหม่.
พินิจ ฟ้าอำนวยผล. (2568). การติดตามสถานการณ์ด้านระบบข้อมูลสุขภาพ และการออกแบบการจัดการระบบข้อมูลสุขภาพที่เหมาะสม ภายใต้การถ่ายโอนภารกิจโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้องค์การบริหารส่วนจังหวัด. วารสารสาธารณสุขไทย, 1(1), 1–20.
พรพิทักษ์ เห็มบาสัตย์. (2564). แนวทางการพัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมของผู้สูงอายุสู่การเสริมสร้างสุขภาวะของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลดงลิง อำเภอ
กมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารด้านการบริหารรัฐกิจและการเมือง, 5(2), 167–184.
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2536). การสาธารณสุข. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เรืองวิทย์ เกษสุวรรณ. (2550). นโยบายสาธารณะ. กรุงเทพฯ: บริษัท บพิธการพิมพ์ จำกัด.
สถาพร เริงธรรม. (2560). นโยบายสาธารณะของประชาชน (People Public Policy). ขอนแก่น:มหาวิทยาลัย ขอนแก่น.
สุดารัตน์ สุดสมบูรณ์, ฐิติมา โห้ลำยอง, เนตรชนก สูนาสวน และ จิราภรณ์ ชนัญชนะ. (2566). การนำนโยบายโรงเรียนผู้สูงอายุเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตไปปฏิบัติ
ในพื้นที่ภาคใต้. วารสารการจัดการภาครัฐและเอกชน, 5(2), 29–43.
สำนักงานเขตสุขภาพที่ 12. (2568). ข้อมูลเขตสุขภาพที่ 12. เรียกใช้เมื่อ 12 มกราคม 2569 จาก https://drive.google.com/file/ d/1x_lAU_GLVXlQy01fl7CMs0-2W1aM3Dyr/view
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2555). พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550. (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2560). ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2559. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: อีแอนด์ไอ ครีเอทพลัส.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2560). หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพที่เกิดจากนโยบายสาธารณะ ฉบับที่ 2. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บริษัทสำนักพิมพ์สุภา จำกัด.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2561). รายงานสานพลัง 9: รายงานประจำปี 2559. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
สุรศักดิ์ บุญเทียน และ ศิริธร อรไชย. (2553). การพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพแบบมีส่วนร่วมผ่านกระบวนการสมัชชาสุขภาพเฉพาะพื้นที่: หลักคิดเพื่อการ
ประยุกต์ใช้. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
ศุภชัย ยาวะประภาษ และ ปิยากร หวังมหาพร. (2552). นโยบายสาธารณะไทย: กำเนิดพัฒนาการและสถานภาพของศาสตร์. กรุงเทพฯ: จุดทอง.
อำพล จินดาวัฒนะ. (2554). ระบบการสร้างเสริมสุขภาพของประเทศไทย. ใน การสาธารณสุขไทย 2551–2553. กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
อำพล จินดาวัฒนะ, สมยศ ศรีจารนัย, อรพรรณ ศรีสุขวัฒนา และ พิชญาภัสสร์ วรรณศิริกุล. (2559). ทีมบรรณาธิการ. กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพของไทย. ใน การสาธารณสุขไทย 2554–2558. กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
Nicolaas P. Pronk, et al. (2025). Creating a culture of health in the workplace: Structural approaches and participatory engagement.
Journal of Occupational and Environmental Medicine, 67(1), 33–45.
Roberta Waite and Deena A. Nardi. (2024). Advancing health equity in community health centers: Addressing cultural diversity and access to care. Journal of Community Health Nursing, 41(4), 1111–1125.
