บทบาทของพระภิกษุสงฆ์ในการจัดการความขัดแย้งระหว่างประเทศ กรณีศึกษาการทูตทางศาสนาและการสร้างสันติภาพในความสัมพันธ์ชายแดนไทย-กัมพูชา (2025-2026)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้วิเคราะห์บทบาทของพระสงฆ์ในฐานะตัวแสดงที่ไม่ใช่รัฐ (Non-state actors) ในการจัดการความขัดแย้งระหว่างประเทศ โดยใช้กรณีศึกษาความขัดแย้งชายแดนไทย-กัมพูชาในปี พ.ศ. 2568-2569 ภายใต้กรอบทฤษฎีสันติภาพของ Johan Galtung และโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสันติภาพของ John Paul Lederach ผลการศึกษาพบว่าพระสงฆ์ทำหน้าที่เป็น “ผู้ไกล่เกลี่ยทางศีลธรรม” และ “ผู้สื่อสารสันติภาพ” ท่ามกลางบรรยากาศชาตินิยมสุดโต่งในโลกดิจิทัล โดยมีบทบาทสำคัญทั้งในเชิงป้องกันผ่านการทูตเชิงวัฒนธรรม และการฟื้นฟูความสัมพันธ์หลังการสู้รบผ่านการช่วยเหลือทางมนุษยธรรมแก่ผู้ลี้ภัย แม้จะเผชิญข้อจำกัดจากโครงสร้างอำนาจรัฐและการถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง แต่พุทธสันติวิธีและกลไก “การทูตแทร็ก 1.5” ที่มีพระสงฆ์เป็นส่วนร่วม ได้พิสูจน์ให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการลดทอนความรุนแรงเชิงโครงสร้างและสร้างพื้นที่เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืนในภูมิภาคอาเซียน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
บ้านเมือง. (2568). พระสงฆ์กับสันติภาพชายแดนไทย–กัมพูชา บทบาทที่ข้ามพ้นวัด. จาก https//www.banmuang.co.th/news/education/439592
พระครูสิริสุตโสภณ (คาสุข, จ.), อดิวัฒนสิทธิ์, จ., บรรเจิดฤทธิ์, ส. และ ศรีเหรัญ, บ. (2559). บทบาทพระสังฆาธิการในการบริหารจัดการความขัดแย้งของชุมชน. วารสาร วิจัยราชภัฏพระนคร, 11(2), 13-26.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส (นิธิบุณยากร). (2561). รูปแบบการบริหารจัดการความขัดแย้งตาม แนวพุทธสันติวิธี. จาก https//e-research.siam.edu/wp-content/uploads/20 19/09/Phd.Ed-2018-thesis-Conflict-Management-Model-in-Buddhism.pdf
พระมหาอภิชาติ ธมฺมาภินนฺโท. (2565). บทบาทการมีส่วนร่วมทางการเมืองของพระภิกษุสงฆ์ ทางสื่อสังคม. จาก http//ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2021/TU_2021 _6303011727_14933_19456.pdf
สมเกียรติ อริยปรัชญา และ คณะ. (2556). ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (IO) และความมั่นคง ชายแดนไทย-กัมพูชา. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย. (2568). สมรภูมิข่าวสารในวิกฤติความขัดแย้ง ไทย-กัมพูชา. จาก https//tja.or.th/view/activities/ratchadamnoen-talk/1455 567
Appleby, R. S. (2000). The ambivalence of the sacred Religion, violence, and reconciliation. Rowman & Littlefield.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167-191.
Johnston, D. (2003). Faith-based diplomacy Trumping realpolitik. Oxford University Press.
Johnston, D., & Sampson, C. (1994). Religion, the missing dimension of statecraft. Oxford University Press.
Khmer Times. (2025). Monks call for peace talks between Cambodia and Thailand. Retrieved from https//www.khmertimeskh.com/501807865/ monks-call-for-peace-talks-between-cambodia-and-thailand/
Lederach, J. P. (1997). Building peace Sustainable reconciliation in divided societies. United Nations University Press.
Nye, J. S. (2004). Soft power The means to success in world politics. PublicAffairs.
Sharma, D. V. (2025). The Impact of Buddhist Philosophy on Global Peace-building Efforts. Bodhi Path, 29, 17-23.
Sumanat, W. (2025). Media Strategies in the Thai–Cambodian Border Conflict A CDA Perspective. SEAProTI Journal.
The Diplomat. (2025). The social media battle between Thailand and Cambodia. Retrieved from https//thediplomat.com/2025/08/the-social-media-battle-between-thailand-and-cambodia/
