แนวทางการใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนกุดบงพิทยาคาร ตำบลกุดบง อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักไตรสิกขาในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนกุดบงพิทยาคาร ตำบลกุดบง อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย 3) เพื่อเสนอแนวทางการใช้ไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนกุดบงพิทยาคาร ตำบลกุดบง อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือการวิจัย โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 34 รูป/คน วิเคราะห์ตามกระบวนการวิจัย นำเสนอด้วยพรรณนาวิธี

ผลการวิจัยพบว่า

1) ศึกษาหลักไตรสิกขาในพระพุทธศาสนา พบว่า ไตรสิกขา ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา เป็นหลักพัฒนามนุษย์อย่างเป็นระบบ โดยศีลควบคุมพฤติกรรม สมาธิพัฒนาจิตใจ และปัญญาส่งเสริมการคิดอย่างมีเหตุผล สามารถนำไปใช้พัฒนาคุณธรรมและการดำเนินชีวิตของผู้เรียนได้อย่างเหมาะสม

2) ศึกษาสภาพปัจจุบันของการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียน พบว่า โรงเรียนมีการพัฒนาคุณธรรมอย่างต่อเนื่องผ่านการเรียนการสอนและกิจกรรมต่าง ๆ นักเรียนส่วนใหญ่มีวินัยและคุณธรรมพื้นฐานที่ดี แต่ยังมีบางพฤติกรรมที่ควรพัฒนา และจำเป็นต้องเสริมกระบวนการดำเนินงานให้เป็นระบบและต่อเนื่องมากขึ้น

3) แนวทางการใช้ไตรสิกขาเพื่อพัฒนานักเรียน พบว่า การประยุกต์ใช้ไตรสิกขาสามารถพัฒนานักเรียนได้ทั้งด้านพฤติกรรม จิตใจ และปัญญา โดยส่งเสริมวินัยผ่านกิจกรรมคุณธรรม พัฒนาจิตใจด้วยสมาธิ และเสริมการคิดวิเคราะห์ พร้อมทั้งอาศัยความร่วมมือของโรงเรียน ครอบครัว และชุมชนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน