RABAM IN THE DRAMA KHUN SOMPHOP

Main Article Content

Hadassah Srichai

Abstract

This thesis employs a qualitative research methodology with the following objectives: 1) examine the concepts, forms, and components of dance in Sompop’s theatrical productions, and 2) analyze the choreographic structures and movement vocabulary of three selected dances: the Slave Dance from the spoken play Chatkaew, the Apsara Fire Dance from the grand Likay-style play Nang Sueang, and the Thai Remembrance Dance from the mixed spoken-singing play Bang Rachan. Data were collected through documentary research, academic works, expert interviews, archival performance recordings, and field-based analysis.


          Findings revealed that: 1) Sompop’s theatrical dances were creatively developed through historical inquiry. Their structural design comprised opening, intermediate, and concluding dances, with elements adapted from stone inscriptions and foreign dance traditions. The choreography emphasized precision and synchronicity. Musical accompaniment integrated diverse ensembles, including string orchestras, piphat ensembles, string-organ hybrids, and Thai-Western orchestral fusions. Costumes were constructed with reference to historical evidence to achieve authenticity, and casting conformed to traditional gender roles by engaging male and female performers respectively. 2) Analysis of the three dance sequences showed that the Slave Dance functioned as an opening piece, reflecting dramatic events through modern dance movements. The Apsara Fire Dance served as an intermediate sequence, bridging dramatic scenes through choreography modeled after Khmer bas-relief imagery. The Thai Remembrance Dance was employed as a closing piece, designed to inspire audiences prior to the continuation of the play, drawing upon ballet techniques. Collectively, these three dances were instrumental in enhancing theatrical spectacle, intensifying dramatic emotion, and leaving a profound aesthetic impression upon audiences.

Article Details

Section
Article

References

กรมศิลปากร. (2506). ชุมนุมบทละคอนและบทคอนเสิต. กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.

กุลทรัพย์ เกษแม่นกิจ. (2536). สดุดีบุคคลสำคัญเล่ม 12. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ สำนัก.

กุลธิดา มณีรัตน์. (2553). นาฏยศิลป์ปริทรรศน์. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

คณะละครอาสาสมัครในพระบรมราชินูปถัมภ์. (ม.ป.ป.). ศึกบางระจัน. [วีดิทัศน์]. กรุงเทพมหานคร: คณะละครอาสาสมัครในพระบรมราชินูปถัมภ์.

จารุณี หงส์จารุ. (2556). นาฏยศิลป์ปริทรรศน์. คณะละครอาสาสมัครในพระบรมราชินูปถัมภ์. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จินตนา สายทองคำ. (2558). นาฏศิลป์ไทย รำ ระบำ ละคร โขน. คณะละครอาสาสมัครในพระบรมราชินูปถัมภ์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เจปริ้น94.

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2511). นางเสือง ละครดึกดำบรรพ์เฉลิมพระเกียรติ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์

ชญานิษฐ์ อำไพวรรณ. (2562). แนวคิดและรูปแบบการกำกับการแสดงละครของสมภพ จันทรประภา. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

ธนัยวรรณ ศรีทรัพโยทัย. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างการใช้พื้นที่กับการแสดง. เรียกใช้เมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2567 จาก https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.

ธีรภัทร์ ทองนิ่ม. (2547). ละครคุณสมภพ. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปราณี สำราญวงศ์. (2525). ระบำ ในศิลปวัฒนธรรมไทย เล่มที่ 7 นาฏดุริยางคศิลปะไทย กรุงรัตนโกสินทร์. กรุงเทพมหานคร: ม.ป.ท.

ปิยนาถ บุญยะวัฒน์. (2544). ละครประวัติศาสตร์ไทยกับจิตสำนึกทางสังคม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ศิริมงคล นาฏยกุล. (2551). นาฏยศิลป์ หลักกายวิภาคและการเคลื่อนไหว. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์โอเอสพริ้นติ้งเฮ้าส์

ฝ่ายวิชาการและการสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยขอนแก่น. (2559). นาฏยวรรณกรรมวิจักษณ์ : บทละครคุณสมภพ. ขอนแก่น: หจก.ขอนแก่นการพิมพ์

พัชรินทร์ สันติอัชวรรณ. (2561). สุนทรียภาพในระบำโบราณคดี. วารสารจันทรเกษมสาร, 24 (46), 17-29.

ภัทรวดี สายสุนทร. (2544). การศึกษาละครปลุกใจของหลวงวิจิตรวาทการ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ภาวิณี คงฤทธิ์. (2551). การศึกษารูปแบบละครดึกดำบรรพ์ของสมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

มาลินี อาชายุทธการ. (2547). พื้นฐานนาฏยประดิษฐ์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 : เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.

ฤดีชนก คชเสนี (2562). ระบำในละครหลวงวิจิตร. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ฤดีชนก รพิพันธุ์. (2546). ละครหลวงวิจิตร. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วิมลศรี อุปรมัย. (2553). นาฏกรรมและการละคร หลักการบริหารและการจัดการการแสดง. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วิไลวรรณ โพธิ์สง่า. (2555). นาฏยประดิษฐ์ไทย: ศาสตร์และศิลป์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมภพ จันทรประภา. (ม.ป.ป.). บทละครดึกดำบรรพ์ บทประพันธ์โทรทัศน์ ชุดที่ 7 เรื่องนางเสือง เรื่องศรีธรรมาโศกราช เรื่องชีสิน เรื่องพ่อขุนผาเมืองผู้เสียสละ เรื่องพ่อขุนเม็ง ราย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์กรมแผนที่ทหาร.

สมภพ จันทรประภา. (ม.ป.ป.). บทละครดึกดำบรรพ์ และบทละครพูดสลับลำ ชุดที่ 10 เรื่องสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เรื่องสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและพระสุพรรณกัลยา เรื่องบางระจัน เรื่องสมเด็จพระสุริโยทัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์กรมแผนที่ทหาร.

สมภพ จันทรประภา. (ม.ป.ป.). บทละครพูดและบทละครพูดสลับลำ บทประพันธ์ละครเวที ชุดที่ 11 เรื่องฉัตรแก้ว เรื่องพระรามคำแหง เรื่องผู้วิเศษ เรื่องสามัคคีเภท. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์กรมแผนที่ทหาร.

สมภพ จันทรประภา. (ม.ป.ป.). อยุธยาอาภรณ์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์กรมแผนที่ทหาร.

สมรัตน์ ทองแท้. (2538). ระบำในการแสดงโขนของกรมศิลปากร. เรียกใช้เมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2564 จาก https://cuir.car.chula.ac.th/handle/

สุนันทา เกตุเหล็ก. (2565). การใช้พื้นที่บนเวทีในการแสดงนาฏศิลป์ไทยในรูปแบบการรําชม สวน กรณีศึกษาการแสดงชุด ศกุนตลาชมสวนไทย. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรีวารสารดนตรี, 5(2), 136–152.

สุมิตร เทพวงษ์. (ม.ป.ป.). สารานุกรม ระบำ รำ ฟ้อน. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: โอ.เอส.พริ้นดิ้ง เฮ้าส์.

สุรพล สุวรรณ. (2549). ดนตรีในวัฒนธรรม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2546). โรงละครแนวความคิดในการออกแบบ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

____________. (2547). หลักการแสดงนาฏยศิลป์ปริทรรศน์. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

____________. (2549). นาฏยศิลป์รัชกาลที่ 9. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

____________. (2557). นาฏยทฤษฎี. วารสารราชบัณฑิตยสถาน, 39(3), 130-131.

สำนักงานเลขาธิการนายกรัฐมนตรี. (2536). สดุดีบุคลสำคัญ เล่มที่ 12. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ

หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร. (2532). ระบำ รำ ฟ้อน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.