วิเคราะห์ความริษยาที่มีผลต่อชีวิตและสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพแนวคิดเรื่องความริษยาในพระพุทธศาสนาเถรวาท 2) ศึกษาความริษยาที่ส่งผลต่อชีวิตและสังคมในสมัยพุทธกาล         3) เสนอแนวทางการบรรเทาและกำจัดความริษยาในสังคมไทย รูปแบบการวิจัยเป็นเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่ใช้ในการวิจัยโดยใช้เครื่องมือการสัมภาษณ์เชิงลึกรวม 25 รูป/คน สนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 9 รูป/คน ด้วยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท

ผลการวิจัยพบว่า 1. แนวคิดเรื่องความริษยาในพระพุทธศาสนาเถรวาท พบว่าพฤติกรรมของคนผู้มีความริษยาเกิดจากการนินทาทางวาจาแบ่งออกเป็นพฤติกรรมที่แสดงออกทางวาจา เรียกว่า วจีกรรมและเจตนาที่อยู่ภายในจิตใจ เรียกว่ามโนกรรม 2. ความริษยาที่ส่งผลต่อชีวิตและสังคม 1) ทำให้เสียชื่อเสียง เกียรติยศ ของบุคคลและสถาบัน 2) ทำให้เกิดความแตกแยก 3) ทำให้เกิดความขัดแย้ง 4) ทำให้เกิดความสำคัญตน และ 5) ทำให้เกิดความทะนงตนความถือตัวหนทางแห่งความเสื่อม 3. แนวทางการบรรเทาและกำจัดความริษยาในสังคมไทย การแก้ปัญหาการอิจฉาริษยา ในพระพุทธศาสนามีมากมายหลายวิธี แต่จะนำเสนอเพียงบางวิธีเท่านั้น ได้แก่ 1) วิธีเว้นจากอกุศลกรรมบถ 10 ประการ 2) วิธีรักษาศีลให้บริสุทธิ์ 3) วิธีเอาชนะคนพูดมากด้วยคำจริง 4) การถือว่าการนินทาเป็นเรื่องธรรมดา 5) การวางท่าทีต่อคำนินทาให้ถูกต้อง แนวทางทั้ง 5 นี้ถ้าปฏิบัติตามสามารถบรรเทาและกำจัดความริษยาได้