การใช้อำนาจทางปกครองซ้ำซ้อนระหว่างราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น : การวิเคราะห์ปัญหาความไม่แน่นอนของกฎหมายภายใต้ หลักนิติธรรม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขอบเขตอำนาจหน้าที่และความสัมพันธ์ระหว่าง ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามกฎหมายไทย เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของการใช้อำนาจทางปกครองซ้ำซ้อนต่อหลักความชอบด้วยกฎหมาย หลักความแน่นอนของกฎหมาย ความสามารถในการคาดหมายผลทางกฎหมาย หลักความได้สัดส่วน และหลักความเสมอภาค และเพื่อศึกษากลไกทางกฎหมายของประเทศฝรั่งเศสและ ประเทศญี่ปุ่นเพื่อสังเคราะห์ข้อเสนอสำหรับประเทศไทย การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ โดยอาศัยการวิจัยเอกสาร การวิเคราะห์เชิงหลักกฎหมาย และกฎหมายเปรียบเทียบ จากรัฐธรรมนูญ กฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน กฎหมายกระจายอำนาจ กฎหมายเฉพาะด้าน แนวคำพิพากษาศาลปกครอง ตำราวิชาการ และแหล่งข้อมูลทางการของต่างประเทศ
ผลการวิจัย พบว่า ปัญหามิได้เกิดจากการขาดกฎหมาย หากแต่เกิดจากการจัดสรรอำนาจที่กระจัดกระจายในกฎหมายหลายฉบับ โดยไม่มีการกำหนดความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน ผู้มีอำนาจหลัก หน่วยงานสนับสนุน และกลไกประสานงานอย่างชัดเจน ส่งผลให้หลายหน่วยงานอาจใช้อำนาจต่อข้อเท็จจริงเดียวกันหรือเรื่องที่เกี่ยวเนื่องกัน กรณีศึกษาด้านเหตุรำคาญและมลพิษ การควบคุมอาคาร การผังเมือง และสถานบริการ สะท้อนให้เห็นความเสี่ยงของขั้นตอนอนุญาตหลายชั้น คำสั่งทางปกครองที่ไม่สอดคล้องกัน ภาระเกินสมควรแก่ประชาชน และความไม่ชัดเจนในการกำหนดความรับผิดของรัฐ ทั้งนี้ การมีหลายหน่วยงานเกี่ยวข้องมิใช่ความซ้ำซ้อนที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายเสมอไป หากกฎหมายกำหนดบทบาท อำนาจหน้าที่ และกลไกระงับข้อขัดแย้งไว้อย่างชัดเจน
การศึกษาเปรียบเทียบพบว่า ประเทศฝรั่งเศสเน้นการกำกับดูแลท้องถิ่นโดย ตรวจสอบความชอบ ด้วยกฎหมายมากกว่าการแทรก แซงดุลพินิจส่วนประเทศญี่ปุ่นปรับ ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลกลาง กับท้องถิ่นจากระบบสั่งการไปสู่ ระบบความร่วมมือ และมีกลไกพิจารณาข้อขัดแย้งระหว่างหน่วยงาน ดังนั้น ประเทศไทยควรกำหนดผู้มีอำนาจหลัก และผู้มีอำนาจสนับสนุนในแต่ละภารกิจ จัดตั้งกลไกกลาง สำหรับวินิจฉัย ข้อขัดแย้งด้านอำนาจก่อนฟ้องคดี ปรับการกำกับดูแลท้องถิ่นให้จำกัดอยู่ที่การตรวจสอบ ความชอบด้วยกฎหมาย และพัฒนาฐานข้อมูลกลางเกี่ยวกับใบอนุญาต คำสั่งทางปกครอง คำพิพากษา และแนววินิจฉัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชาญชัย แสวงศักดิ์. (2558). หลักกฎหมายมหาชน. กรุงเทพมหาชน: วิญญูชน.
______. (2560). คำอธิบายกฎหมายปกครอง. กรุงเทพมหาชน: วิญญูชน.
ถวิลวดี บุรีกุล. (2557). การกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่นไทย. กรุงเทพมหาชน: สถาบันพระปกเกล้า.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2558). กฎหมายมหาชน เล่ม 3: ที่มาและนิติวิธี. กรุงเทพมหาชน: นิติธรรม.
พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562. (2562). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 71 ก หน้า 1 (29 พฤษภาคม 2562).
พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535. (2535). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109 ตอนที่ 38 หน้า 27 (5 เมษายน 2535).
พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542. (2542). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 114 ก หน้า 48 (17 พฤศจิกายน 2542).
พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 (ฉบับพิเศษ). (2522). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 96 ตอนที่ 80 หน้า 1 (14 พฤษภาคม 2522).
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 (ฉบับพิเศษ). (2534). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 108 ตอนที่ 156 หน้า 1 (4 กันยายน 2534).
พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535. (2535).ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109 ตอนที่ 37 หน้า 1 (4 เมษายน 2535).
พระราชบัญญัติสถานบริการ พ.ศ. 2509. (2509). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 88 ตอนที่ 626 หน้า 411 (4 ตุลาคม 2509).
พิชิต ชื่นบาน. (2554). หลักกฎหมายปกครองฝรั่งเศส. กรุงเทพมหาชน: วิญญูชน.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 หน้า 1 ก (6 เมษายน 2560).
วรเจตน์ ภาคีรัตน์. (2554). กฎหมายปกครอง ภาคทั่วไป. กรุงเทพมหาชน: นิติราษฎร์.
______. (2556). หลักนิติธรรมและความชอบด้วยกฎหมายของการใช้อำนาจรัฐ. ใน รวมบทความกฎหมายมหาชน. กรุงเทพมหาชน: วิญญูชน.
วรเจตน์ ภาคีรัตน์. (2556). หลักนิติธรรมและความแน่นอนของกฎหมาย. ใน รวมบทความกฎหมายมหาชน. กรุงเทพมหาชน: วิญญูชน.
สมคิด เลิศไพฑูรย์. (2559). กฎหมายปกครองว่าด้วยการกระจายอำนาจ. กรุงเทพมหาชน: วิญญูชน.
Chapus, R. (2001). Droit administratif général. (15th ed.). Paris: Montchrestien.
Dicey, A. V. (1959). Introduction to the Study of the Law of the Constitution (10th ed.). London: Macmillan.
Fuller, L. L. (1969). The Morality of Law (Rev. ed.). New Haven, CT: Yale University Press.
Oda, H. (2009). Japanese Law (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press.
Raz, J. (1979). The Authority of Law: Essays on Law and Morality. Oxford: Oxford University Press.
Rivero, J., & Waline, J. (2012). Droit administratif (24th ed.). Paris: Dalloz.