การตรวจพิสูจน์พยานหลักฐานดีเอ็นเอในกระบวนการยุติธรรมอาญา: กรณีศึกษาเปรียบเทียบไทย สหรัฐอเมริกา อังกฤษ และญี่ปุ่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ มุ่งวิเคราะห์การตรวจพิสูจน์พยานหลักฐานดีเอ็นเอในกระบวนการยุติธรรมอาญา โดยใช้กรอบคิดเชิงเปรียบเทียบระหว่างประเทศไทย สหรัฐอเมริกา อังกฤษ และญี่ปุ่น เพื่อชี้ให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างระบบกฎหมาย วิธีการแสวงหาความจริง การจัดเก็บพยานหลักฐานชีวภาพ ฐานข้อมูลดีเอ็นเอ และการรับฟังพยานหลักฐานในชั้นศาล สาระสำคัญของบทความเสนอว่า ดีเอ็นเอเป็นพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ที่มีพลังในการระบุตัวบุคคลสูง สามารถเชื่อมโยงผู้ต้องสงสัยกับสถานที่เกิดเหตุ วัตถุพยาน หรือผู้เสียหาย และในขณะเดียวกันสามารถใช้พิสูจน์ความบริสุทธิ์ของผู้ถูกกล่าวหาได้ อย่างไรก็ตาม ความน่าเชื่อถือของผลตรวจมิได้ขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีทางวิทยาศาสตร์เพียงลำพัง แต่ขึ้นอยู่กับความชอบด้วยกฎหมายของการได้มา มาตรฐานการเก็บรักษา การป้องกันการปนเปื้อน การตีความผลตรวจ และกลไกคุ้มครองสิทธิของบุคคลผู้เป็นเจ้าของข้อมูลพันธุกรรมด้วย เมื่อเปรียบเทียบกับสหรัฐอเมริกา อังกฤษ และญี่ปุ่น พบว่าประเทศเหล่านี้มีกฎหมายหรือแนวปฏิบัติที่ชัดเจนเกี่ยวกับอำนาจในการจัดเก็บ ระยะเวลาการเก็บรักษา การลบข้อมูล และบทบาทของผู้เชี่ยวชาญ ขณะที่ประเทศไทยยังมีช่องว่างด้านกฎหมายฐานข้อมูลดีเอ็นเอและการถ่วงดุลอำนาจในชั้นสอบสวน บทความจึงเสนอให้ประเทศไทยพัฒนากฎหมายเฉพาะว่าด้วยฐานข้อมูลดีเอ็นเอ กำหนดมาตรฐานห่วงโซ่การครอบครองพยานหลักฐาน ยกระดับบทบาทอัยการและผู้เชี่ยวชาญ และสร้างระบบกำกับดูแลที่สมดุลระหว่างประสิทธิภาพในการปราบปรามอาชญากรรมกับการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กุลพล พลวัน. (2546). การพิจารณาคดีระบบกล่าวหาและระบบไต่สวนในกฎหมายไทยที่มีผลกระทบต่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน. วารสารรัฐธรรมนูญ, 5(13), 34-50.
เข็มชัย ชุติวงศ์. (2547). คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยาน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติบรรณการ.
คณิต ณ นคร. (2566). กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
ณรงค์ ใจหาญ. (2565). หลักกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
น้ำแท้ มีบุญสล้าง. (2566). กระบวนการยุติธรรมทางอาญาเปรียบเทียบ. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
บุษบา ฤกษ์อำนวยโชค. (2561). วิทยาการก้าวหน้าด้านนิติพันธุศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์.
พิชศาล พันธุ์วัฒนา. (2558). พยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ของประเทศไทยและสหรัฐอเมริกา. วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ, 1(1), 17-22.
ภาณุมาตร์ ขำคล้าย และจิรวุฒิ ลิปิพันธ์. (2565). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการนำเอาข้อมูลสารพันธุกรรมไปใช้ในคดีอื่น. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 5(2), 113-126.
มานิตย์ จุมปา. (2555). ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับกฎหมาย. (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิภู วิมลเศรษฐ. (2563). ฐานข้อมูลสารพันธุกรรมและความจำเป็นในการจัดตั้งฐานข้อมูลสารพันธุกรรมในประเทศไทย. ใน วิทยานิพนธ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศลิษา พรหมมะกฤต. (2565). การจัดเก็บสารพันธุกรรมเพื่อนำเข้าสู่ฐานข้อมูล: ศึกษาประเด็นด้านสิทธิมนุษยชน. วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ, 8(1), 31-44.
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2564). คู่มือปฏิบัติงานสอบสวน. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ตำรวจ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ.
อรรถพล แช่มสุวรรณวงศ์. (2545). นิติวิทยาศาสตร์ 1 เพื่อการสืบสวนสอบสวน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: ดาวฤกษ์.
โสภณ รัตนากร. (2558). ระบบกฎหมายไทยเป็นระบบซีวิลลอว์หรือคอมมอนลอว์. ดุลพาห, 62(2), 1-11.
โสภณ รัตนากร. (2562). คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยาน. กรุงเทพมหานคร: นิติบรรณการ.
Butler, J. M. (2010a). Overview and history of DNA typing. In J. M. Butler (Ed.), Fundamentals of forensic DNA typing (pp. 1-18). Academic Press.
Butler, J. M. (2010b). Basics of DNA biology and genetics. In J. M. Butler (Ed.), Fundamentals of forensic DNA typing (pp. 19-41). Academic Press.
Butler, J. M. (2012). Short tandem repeat (STR) loci and kits. In J. M. Butler (Ed.), Advanced topics in forensic DNA typing: Methodology (pp. 99-139). Academic Press.
Castberg, A. D. (1997). Prosecutorial independence in Japan. UCLA Pacific Basin Law Journal, 16(1), 38-87.
Forensic Science Regulator. (2021). Code of practice and conduct for forensic science providers and practitioners in the criminal justice system. Forensic Science Regulator.
Gill, P. (2001). Application of low copy number DNA profiling. Croatian Medical Journal, 42(3), 229-232.
Hebrard, J., & Daoust, F. (2013). History of forensic sciences. In J. A. Siegel, P. J. Saukko, & M. M. Houck (Eds.), Encyclopedia of forensic sciences (2nd ed., pp. 273-277). Academic Press.
Houck, M. M., Crispino, F., & McAdam, T. (2018). Biological evidence. In M. M. Houck, F. Crispino, & T. McAdam (Eds.), The science of crime scenes (2nd ed., pp. 259-282). Academic Press.
Imwinkelried, E. J. (2025). Expert testimony in the USA. In J. Payne-James & R. W. Byard (Eds.), Encyclopedia of forensic and legal medicine (3rd ed., pp. 458-465). Elsevier.
Jeffreys, A. J. (2013). The man behind the DNA fingerprints: An interview with Professor Sir Alec Jeffreys. Investigative Genetics, 4(1), 21.
legislation.gov.uk. (2024). Police and Criminal Evidence Act 1984. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1984/60/contents
Magalhães, T., Dinis-Oliveira, R. J., Silva, B., Corte-Real, F., & Vieira, D. N. (2015). Biological evidence management for DNA analysis in cases of sexual assault. The Scientific World Journal, 2015, 365674.
Maeda, H., Ishikawa, T., & Kondo, T. (2014). History and current status of forensic science in Japan. In The global practice of forensic science (pp. 173-188). Wiley.
McClintock, J. T. (2024). Using conventional STR technology in analyzing biological transfer evidence. In H. R. Dash, K. M. Elkins, & N. R.
Al-Snan (Eds.), Next generation sequencing (NGS) technology in DNA analysis (pp. 21-34). Academic Press.
Saks, M. J. (2013). History of the law’s reception of forensic science. In J. A. Siegel, P. J. Saukko, & M. M. Houck (Eds.), Encyclopedia of forensic sciences (2nd ed., pp. 481-487). Academic Press.
The National Archives. (2023). Police and Criminal Evidence Act 1984. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1984/60/section/65/2023-12-20
U.S. Department of Justice. (2017). Advancing justice through DNA technology: Using DNA to solve crimes. https://www.justice.gov/archives/ag/advan cing-justice-through-dna-technology-using-dna-solve-crimes
Waki Toya. (2017). Ethical, legal and social issues in Japan on the determination of blood relationship via DNA testing. Asian Bioethics Review, 9, 19-32.
Wilson, L. (2023). Combined DNA Index System: CODIS. In M. M. Houck (Ed.), Encyclopedia of forensic sciences (3rd ed., pp. 596-604). Elsevier.
Yoshito Igarashi. (2021). Change in psychiatric evaluation after enforcement of the Saiban-in (Citizen-judge) System. Psychiatria et Neurologia Japonica, 123(1), 20-25.
