ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิในการได้รับการจัดหาทนายความโดยรัฐให้แก่ผู้ต้องหาและจำเลยในกระบวนการดำเนินคดีอาญา

บทคัดย่อ

การศึกษาปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการจัดหาทนายความโดยรัฐให้แก่ผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ เป็นการศึกษาบนพื้นฐานแนวคิดตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ประกอบกับเจตนารมณ์ตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 และ พ.ศ. 2550 เพื่อวิเคราะห์ถึงแนวคิด ทฤษฎี หลักกฎหมาย ผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และแนวทางของต่างประเทศ เพื่อเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาการจัดหาทนายความโดยรัฐให้แก่ผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญา รวมถึงเสนอแนะแนวทางที่มีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติให้เหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางนิติศาสตร์แบบเอกสารเป็นหลัก

โดยผลการศึกษาพบว่ารัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้บัญญัติสิทธิในการได้รับทนายความโดยรัฐไว้โดยตรงในลักษณะเฉพาะเจาะจงเหมือนรัฐธรรมนูญบางฉบับก่อนหน้า ซึ่งหากพิจารณาตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่ผ่านมา จะพบว่ามีบทบัญญัติในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนให้ได้รับความเท่าเทียมและได้รับเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรมมาโดยตลอด ดังนั้นรัฐจึงควรตระหนักถึงสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม โดยรัฐควรจัดหาทนายความให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยคดีอาญาอย่างเท่าเทียม เพื่อเป็นการรักษาสิทธิขั้นพื้นฐานของบุคคลที่จะเกิดขึ้นตั้งแต่ระยะเวลาที่อยู่ในระหว่างการควบคุมของเจ้าหน้าที่ไปจนถึงขั้นตอนการพิจารณาคดีของศาล ทั้งยังเป็นหลักประกันเพื่อให้เกิดความเชื่อมั่นว่าประชาชนจะได้รับเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรมอย่างเท่าเทียม จึงควรมีบทบัญญัติเพื่อคุ้มครองสิทธิของประชาชนซึ่งตกเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาเกี่ยวกับการจัดหาทนายความไว้ในรัฐธรรมนูญให้ครอบคลุมและชัดเจนยิ่งขึ้น ตลอดจนควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาที่รองรับกับหลักการดังกล่าวอันจะทำให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ