แนวทางการพัฒนาพระภิกษุและสามเณรผู้ทรงจำพระปาติโมกข์ ในจังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของการสวดพระปาติโมกข์ที่ปรากฏในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและอุปสรรคในการสวดพระปาติโมกข์ในจังหวัดอุตรดิตถ์ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาพระภิกษุและสามเณรผู้ทรงจำพระปาติโมกข์ในจังหวัดอุตรดิตถ์ โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง คือ พระสงฆ์ สามเณร และ พระผู้ทรงพระปาติโมกข์ในเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ จำนวน 20 รูป เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก มีค่าความตรงด้านเนื้อหา โดยผู้ทรงคุณวุฒิ และผ่านการตรวจสอบความเหมาะสมของข้อคำถาม มีค่าความเที่ยงของเครื่องมือโดยการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลแบบสามเส้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ร่วมกับการตีความตามบริบทของข้อมูล

      ผลการวิจัยพบว่า
      1) การสวดพระปาติโมกข์มีพัฒนาการตั้งแต่สมัยพุทธกาล เริ่มจากโอวาทปาฏิโมกข์และพัฒนาเป็นการบัญญัติสิกขาบทอย่างเป็นระบบ มีการกำหนดสวดในวันอุโบสถทุกกึ่งเดือนเพื่อควบคุมความประพฤติของพระสงฆ์ จึงเป็นทั้งการทบทวนพระวินัย ตรวจสอบตนเอง และรักษาความมั่นคงของคณะสงฆ์ 2) การสวดพระปาติโมกข์ในจังหวัดอุตรดิตถ์ประสบปัญหาการขาดแคลนผู้ทรงจำบทสวด และการบวชระยะสั้น เนื้อหาภาษาบาลีมีความยาก ทำให้ผู้เรียนขาดความมั่นใจและแรงจูงใจในการศึกษา รวมถึงการสนับสนุนไม่เป็นระบบ และการใช้เทคโนโลยียังไม่แพร่หลาย ทำให้พัฒนาไม่ต่อเนื่อง 3) แนวทางพัฒนาควรดำเนินการอย่างเป็นระบบ โดยคัดเลือกผู้มีศักยภาพและฝึกฝนอย่างต่อเนื่องพัฒนาหลักสูตรและการสอนให้เหมาะสม พร้อมครูผู้เชี่ยวชาญดูแลใกล้ชิด และสร้างแรงจูงใจ ส่งเสริมสื่อเทคโนโลยี ระบบติดตามประเมินผล และความร่วมมือ เพื่อความยั่งยืนในการพัฒนา