บทบาทศาลรัฐธรรมนูญกับการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ตามรัฐธรรมนูญไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์บทบาทของศาลรัฐธรรมนูญไทยในการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารทางกฎหมาย คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ และกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR) เพื่อประเมินว่าการตีความและการบังคับใช้กฎหมายของศาล  มีความสอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนสากลเพียงใด ขอบเขตของการศึกษาครอบคลุมการวินิจฉัยคดีสำคัญระหว่างปี พ.ศ. 2563–2564 ซึ่งสะท้อนถึงแนวทางการคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนในประเด็นเสรีภาพ ความเสมอภาค และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์        ผลการศึกษา พบว่า ศาลรัฐธรรมนูญมีบทบาทสำคัญในการพิทักษ์สิทธิมนุษยชนและสร้างสมดุลระหว่างอำนาจรัฐกับเสรีภาพของประชาชน แต่แนวทางการตีความยังคงระมัดระวังและเน้นความมั่นคงของรัฐมากกว่าการขยายขอบเขตสิทธิในเชิงรุก จึงมีข้อเสนอแนะให้ศาลรัฐธรรมนูญปรับแนวการตีความโดยยึดหลัก pro persona และ principle of proportionality เพื่อให้การจำกัดสิทธิเป็นไปตามมาตรฐานสากล ควรจัดตั้งกลไกเชื่อมโยงกับพันธกรณีระหว่างประเทศ เช่น ICCPR และส่งเสริมการอบรมตุลาการด้านสิทธิมนุษยชนอย่างต่อเนื่อง เพื่อยกระดับศาลรัฐธรรมนูญไทยให้เป็นสถาบันพิทักษ์สิทธิที่มีมาตรฐานเทียบเท่าสากล