การประยุกต์ใช้กาลามสูตรอย่างมีสติในสังคมยุคใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมาย บทบาท และการประยุกต์
ใช้หลักธรรมใน กาลามสูตร อันเป็นพระสูตรสำคัญในพระพุทธศาสนาเถรวาท ซึ่งปรากฏใน
อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต โดยมุ่งเน้นที่หลักการใช้ปัญญาและเหตุผลกลั่นกรองก่อนเชื่อหรือยึดมั่นในสิ่งใด บริบทของการแสดงพระสูตรนี้คือ ความสับสนของชาวกาลามะแห่งเกสปุตตนิคม
ที่เผชิญกับคำสอนจากนักบวชนิกายต่าง ๆ ที่มีความขัดแย้งกัน พระพุทธเจ้าจึงทรงแสดง
หลัก 10 ประการแห่ง “การไม่ควรเชื่อทันที” เพื่อเป็นแนวทางในการพิจารณาความจริง โดยเน้นการใช้ โยนิโสมนสิการ หรือการพิจารณาโดยแยบคาย

ในสังคมปัจจุบันที่ข้อมูลข่าวสารไหลบ่าอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในสังคมดิจิทัล
หลักกาลามสูตรจึงยังคงความร่วมสมัยและมีคุณค่าทางจริยธรรมและปัญญาอย่างเด่นชัด
เนื้อหาในบทความได้วิเคราะห์การประยุกต์ใช้กาลามสูตรในหลากหลายมิติ เช่น การเสพข่าวสารอย่างมีสติ การตัดสินใจทางสังคมอย่างมีเหตุผล การปลูกฝังเยาวชนให้คิดเป็น ถามเป็น และการพัฒนาตนเองด้วยการตั้งคำถามต่อความเชื่อที่ยึดถือ บทความชี้ให้เห็นว่า กาลามสูตรมิใช่เพียงหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา หากแต่เป็นเครื่องมือทางความคิดที่มีศักยภาพในการสร้างภูมิคุ้มกันทางปัญญาในสังคมโลกยุคใหม่ แนวคิดในพระสูตรนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสร้างสรรค์ ด้วยความเคารพความแตกต่าง ลดความขัดแย้ง และส่งเสริมสันติภาพภายในและภายนอก โดยมีปัญญาเป็นเครื่องนำทางในการดำรงชีวิตอย่างมีสติและไม่หลงเชื่อตามกระแสอย่างไร้เหตุผล