แว่วเสียงตีบาตร: บททบทวนสถานภาพงานศึกษา “บาตรบ้านบาตร” ในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนสถานภาพ ทิศทาง และแนวโน้มของงานศึกษาที่เกี่ยวข้องกับการจัดการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม “บาตรบ้านบาตร” ภายหลังจากที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2555 การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยรวบรวมและวิเคราะห์งานวิจัยและบทความวิชาการที่เผยแพร่ระหว่างปี พ.ศ. 2556-2567 จากฐานข้อมูลวารสารไทย (ThaiJO) จากการคัดกรองพบบทความที่เข้าเงื่อนไขจำนวน 5 ชิ้นนำสู่การวิเคราะห์ ผลการวิเคราะห์สถานภาพงานศึกษา พบประเด็นการศึกษาใน 3 แนวทางหลัก ได้แก่ ประเด็นโครงสร้างปัญหาและการฟื้นฟูชุมชน  ประเด็นการปรับตัวทางเศรษฐกิจ และ ประเด็นการสืบทอดองค์ความรู้ ซึ่งเป็นความท้าทายที่สำคัญที่สุดต่อการ แม้ชุมชนบ้านบาตรจะมีบทบาทเชิงรุกในการจัดการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของตนเอง แต่การบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนทั้งภาครัฐและเอกชนก็เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อสนับสนุนให้มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม “บาตรบ้านบาตร” สามารถสืบทอดต่อไปได้อย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม งานศึกษาครั้งนี้ได้พบว่า แม้ว่า “บาตรบ้านบาตร” จะได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ แต่งานศึกษาทางวิชาการที่มีเกี่ยวกับประเด็นนี้ยังปรากฎอยู่อย่างจำกัด