การพัฒนาที่ยั่งยืนตามแนวคิดความครอบคลุมทางสังคม

บทคัดย่อ

          บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งเน้นการศึกษาองค์ความรู้เกี่ยวกับแนวคิดความครอบคลุมทางสังคม ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและวิเคราะห์แนวคิด พัฒนาการ และความเชื่อมโยงระหว่างความครอบคลุมทางสังคมกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ที่ประชาคมโลกตั้งเป้าบรรลุภายในปี พ.ศ. 2573 การศึกษาใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรม เอกสารวิชาการ และรายงานจากองค์การระหว่างประเทศ เพื่อสะท้อนภาพการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์จากการมุ่งเน้นเพียงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในอดีต สู่การให้ความสำคัญกับมิติมนุษย์และความเท่าเทียม ผลการศึกษาพบว่า แนวคิดความครอบคลุมทางสังคมมีวิวัฒนาการมาจากความพยายามแก้ปัญหาการกีดกันทางสังคม ซึ่งเป็นแนวคิดเชิงลบที่ส่งผลให้เกิดความเหลื่อมล้ำและการแบ่งแยก ในขณะที่ความครอบคลุมทางสังคมเป็นแนวคิดเชิงบวกที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานความเชื่อว่าทุกคนในสังคมควรมีสิทธิและโอกาสเข้าถึงทรัพยากรอย่างเท่าเทียม โดยไม่ถูกแบ่งแยกด้วยปัจจัยด้านเพศ อายุ ความทุพพลภาพ เชื้อชาติ หรือสถานะทางเศรษฐกิจ องค์ประกอบสำคัญของแนวคิดนี้ประกอบด้วย 4 มิติ ได้แก่ สิทธิพลเมือง การเข้าถึงตลาดแรงงาน การได้รับบริการทางสังคมและสาธารณูปโภค และการมีเครือข่ายทางสังคมที่เข้มแข็ง นอกจากนี้ การศึกษายังชี้ให้เห็นว่าความครอบคลุมทางสังคมมีความสอดคล้องอย่างใกล้ชิดกับหลักการ "การไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง" ของสหประชาชาติ ซึ่งมุ่งเน้นการลดความเปราะบางและขจัดการเลือกปฏิบัติทุกรูปแบบ ข้อมูลจากบทความนี้จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับนักวิชาการและหน่วยงานภาครัฐในการนำไปประยุกต์ใช้เป็นกรอบแนวคิดเพื่อกำหนดนโยบายสาธารณะ และวางแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาที่มุ่งสร้างโอกาสและความเป็นธรรมให้เกิดขึ้นในสังคมอย่างแท้จริง