การพัฒนาบุคลิกภาพตามหลักอริยมรรค - รติโก (อุดมคำ), พระพัฒนะ; สิริจนฺโท, พระอธิการนัฐวุฒิ; พระครูภาวนาพัฒนบัณฑิต (เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 2026)
งานวิทยานิพนธ์มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาการพัฒนาบุคลิกภาพ 2) เพื่อศึกษาการพัฒนาบุคลิกภาพตามหลักพระพุทธศาสนา 3) เพื่อศึกษาการพัฒนาบุคลิกภาพตามหลักอริยมรรค งานวิทยานิพนธ์นี้ เป็นงานวิจัยวิเคราะห์เอกสาร โดยการศึกษาข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า : 1) บุคลิกภาพ หมายถึง ลักษณะเฉพาะตัวของบุคคลที่แสดงออกผ่านพฤติกรรม ทัศนคติ และกระบวนการทางจิตใจ บุคลิกภาพแบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก ได้แก่ บุคลิกภาพภายนอก ซึ่งสามารถมองเห็นได้ เช่น การแต่งตัว การพูดจา และบุคลิกภาพภายใน ซึ่งเกี่ยวข้องกับความคิด ทัศนคติ และอารมณ์ 2) การพัฒนาบุคลิกภาพตามหลักพระพุทธศาสนาสามารถแบ่งออกเป็นสองระดับ ได้แก่ การพัฒนาทางปัญญา ซึ่งเกี่ยวข้องกับศักยภาพในการบรรลุธรรม และการพัฒนาทางพฤติกรรม ซึ่งเกี่ยวข้องกับการแสดงออกทางกาย วาจา และจิตใจ นอกจากนี้ พระพุทธศาสนายังเน้นการพัฒนาบุคลิกภาพผ่านไตรสิกขา ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา ซึ่งช่วยให้บุคคลสามารถควบคุมตนเอง พัฒนาจิตใจ และใช้ปัญญาแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง 3) อริยมรรคเป็นแนวทางที่ครอบคลุมทุกด้านของชีวิต ทั้งความคิด การกระทำ และการดำเนินชีวิต ซึ่งช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถพัฒนาตนเองในทุกมิติของชีวิต โดยเน้นที่การพัฒนา ศีล สมาธิ และปัญญา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการบรรลุธรรม ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) สัมมาสังกัปปะ (ความดำริชอบ) สัมมาวาจา (วาจาชอบ) สัมมากัมมันตะ (การกระทำชอบ) สัมมาอาชีวะ (อาชีพชอบ) สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ) สัมมาสติ (สติชอบ) และสัมมาสมาธิ (สมาธิชอบ)