ศึกษาคำสอนและแนวการปฏิบัติกรรมฐานของพระราชวุฒาจารย์ (หลวงปู่ดูลย์ อตุโล) - โชติปญฺโญ (ใจชื่น) พระนพดล; พระราชพัชรธรรมเมธี; วิจิตรปัญญา สราวุฒย์ (เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 2026)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประวัติและความเป็นมาของพระราชวุฒาจารย์ (หลวงปู่ดูลย์ อตุโล) 2) เพื่อศึกษาคำสอนและแนวการปฏิบัติกรรมฐานของพระราชวุฒาจารย์ (หลวงปู่ดูลย์ อตุโล) 3) เพื่อวิเคราะห์สารัตถธรรมของพระราชวุฒาจารย์ (หลวงปู่ดูลย์ อตุโล) เป็นงานวิจัยคุณภาพแบบลงพื้นที่สัมภาษณ์เพื่อเก็บข้อมูล และนำมาวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีการเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า: 1) หลวงปู่ดูลย์ อตุโล ท่านเป็นศิษย์อาวุโสรุ่นแรกของหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ที่ได้รับการฝึกฝนอบรมธรรมปฏิบัติมาอย่างใกล้ชิด ถือธุดงควัตรและให้ความสำคัญการอยู่ป่าเป็นวัตร มีปฏิปทาที่เคร่งครัดในการปฏิบัติธรรม ที่โดดเด่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพิจารณาจิต ท่านเป็นผู้มีปัญญารอบรู้ทางวิปัสสนา การเทศนาตอบปัญหาธรรมของท่านจึงสั้น กระชับ กินใจ แต่ขยายได้กว้างขวางลึกซึ้ง แม้ท่านมาอยู่วัดบูรพารามแล้วนานถึง 50 ปี แต่ก็ถือธุดงควัตรปฏิบัติธรรมได้อย่างสมบูรณ์ที่สุด และเป็นเสาหลักวงกรรมฐาน ที่เผยแผ่พระศาสนาเป็นเลิศทั้งปริยัติและปฏิบัติ ทั้งการปกครองคณะสงฆ์ 2) คำสอนและแนวการปฏิบัติกรรมฐานของท่าน ศิษยานุศิษย์เป็นผู้บันทึกไว้ และการบันทึกพระธรรมเทศนานำมารวบรวมพิมพ์ไว้ ปฏิบัติกรรมฐานแบบพุทโธตามแนวสติปัฏฐาน คำสอนและแนวการปฏิบัติกรรมฐานจำแนกเป็น 2 ด้านใหญ่ๆ คือ (1) หลักสอนตามหลักบุญกิริยาวัตถุ (2) หลักสอนตามหลักกรรมฐาน 3) สารัตถธรรมของหลวงปู่ดูลย์ จำแนกเป็น 2 ด้าน คือ (1) ตามหลักบุญกิริยาวัตถุ ท่านเน้นการปฏิบัติที่สอดคล้องกับชีวิตประจำวันและสามารถนำไปปรับใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างเป็นประโยชน์ (2) ตามหลักกรรมฐาน ท่านเน้นให้ผู้ปฏิบัติจะต้องมีความเพียรพยายามในการเจริญสติ และรู้เท่าทันจิตใจตนเองอยู่เสมอ เพื่อให้เกิดความสงบและปัญญาที่แท้จริง