การพัฒนาโปรแกรมเพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านการอ่านโดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัย สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
คำสำคัญ:
โปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่าน, กลยุทธ์เมตาคอกนิชัน, ประเด็นทางสังคมร่วมสมัยบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาโปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่านโดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัย สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 2) เปรียบเทียบความฉลาดรู้ด้านการอ่านของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ก่อนและหลังการใช้โปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่านโดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัย และ 3) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ที่มีต่อโปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่านโดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัย กลุ่มตัวอย่างคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2/1 โรงเรียนปงรัชดาภิเษก อำเภอปง จังหวัดพะเยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพะเยา ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 33 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster random sampling) โดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยสุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัยประกอบด้วย 1) โปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่านโดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัย 2) แบบทดสอบวัดความฉลาดรู้ด้านการอ่าน และ 3) แบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และร้อยละ เพื่อประเมินความเหมาะสมของโปรแกรมและความพึงพอใจของนักเรียน คำนวณหาประสิทธิภาพของโปรแกรม (E1/E2) เปรียบเทียบกับเกณฑ์ 80/80 และใช้การทดสอบค่าทีแบบกลุ่มสัมพันธ์ (Paired Sample t-test) เพื่อเปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังเรียน
ผลการวิจัยพบว่า
- โปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่าน โดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัยมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ที่กำหนด
- คะแนนความฉลาดรู้ด้านการอ่านของนักเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
- นักเรียนมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมความฉลาดรู้ด้านการอ่านโดยใช้กลยุทธ์เมตาคอกนิชันร่วมกับประเด็นทางสังคมร่วมสมัย ภาพรวมอยู่ในระดับมาก
องค์ความรู้จากการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการบริบททางสังคมที่ใกล้ตัวผู้เรียนเข้ากับกระบวนการรู้คิด ช่วยยกระดับความสามารถในการประเมินและตีความข้อมูลขั้นสูงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กนกเทพ เมืองสง, คณิติณ ช่างเขียน, กัลยา กินกิ่ง, และ พงศ์ประพันธ์ พงษ์โสภณ. (2563). การตรวจสอบวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการสังเคราะห์งานวิจัย เรื่อง การพัฒนาการให้เหตผุลเชิงจริยธรรมด้วยการสอนวิทยาศาสตร์ โดยใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์. วารสารศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. 13(2), 17.
จตุรงค์ เลิศชูวงศา. (2559). การใช้การเรียนรู้ที่เน้นปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมอภิปัญญาและผลสัมฤทธิ์ทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษา. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
จิรภัทร์ ธิปัญญา. (2563). ผลการใช้กิจกรรรมแนะแนวตามกลวิธีเมตาคอกนิชันเพื่อเสริมสร้างการรับรู้ความสามารถของตนเอง และทักษะการตัดสินใจของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ธันยบูรณ์ ธัญลักษณ์มะระ. (2563). ปฏิสัมพันธ์ระหว่างประเภทข้อมูลย้อนกลับเชิงโต้ตอบด้วยคอมพิวเตอร์กับระดับความสามารถทางฟิสิกส์ ที่มีต่อพัฒนาการด้านความสามารถและอภิปัญญาในการแก้โจทย์ปัญหาทางฟิสิกส์ ของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 4. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการวัดและประเมินผลการศึกษา. คณะครุศาสตร์: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
ปฐมาภรณ์ ปะการะโพธิ์. (2564). การพัฒนาโปรแกรมการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ปณิชา เดชโรจน์นัย. (2567). การสื่อสารประเด็นสังคมร่วมสมัยของละครไม่มีบทพูดในเทศกาลละครกรุงเทพ. วารสารศิลปวัฒนธรรมและสังคมศึกษา, 12(1), 45–62.
ประวิทย์ รักษาแสง. (2565). การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมการรู้เรื่องการอ่าน ตามแนวทางโครงการประเมินผลนักเรียนร่วมกับนานาชาติ(PISA). วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ปิยะณัฐ กันทา. (2566). การพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำหรับวัดอภิปัญญาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น: การประยุกต์ใช้ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบแบบพหุมิติ. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยและพัฒนาศักยภาพมนุษย์. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ปิยากร ฤทธิ์ประเสริฐ. (2567). การออกแบบและพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้จากประสบการณ์เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านการอ่านสำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะครุศาสตร์: มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์.
พรทิพย รุ่งสว่าง ศุภฤกษ์ ทานาค และนาตยา ปลันธนานนท์. (2567). การพัฒนาความฉลาดรูด้านการอ่านภาษาไทย. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตรประยุกตเพื่อสังคม, 10(2), 120-136.
พัชรินทร์ รอดสิน. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ของครูภาษาไทยระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเพื่อเสริมสร้างทักษะการอ่านคิดวิเคราะห์ด้วยกลวิธีเมตาคอกนิชันร่วมกับการโค้ช. วารสารวิชาการบัณฑิตศึกษาและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 10(2), 15-27.
ศุภฤกษ์ ตันติวิริยากร. (2562). การพัฒนาแบบฝึกเพื่อส่งเสริมความสามารถด้านการอ่านตามแนวทางการประเมินผลนักเรียนร่วมกับนานาชาติ (PISA) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยศิลปากร
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2567). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) โรงเรียนปงรัชดาภิเษก ปีการศึกษา 2565-2567. [ออนไลน์]https://newonetresult.niets.or.th/AnnouncementWeb/School/ReportSchoolBySchool.aspx. [5 ตุลาคม 2568]
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2561). ผลการประเมิน PISA 2015 วิทยาศาสตร์ การอ่าน และคณิตศาสตร์ความเป็นเลิศและความเท่าเทียมทางการศึกษา. กรุงเทพมหสนคร: สสวท.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2564). รายงานผลการประเมิน PISA 2018 ประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สสวท.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2568). ผลการประเมิน PISA 2022 คณิตศาสตร์ การอ่าน และวิทยาศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สสวท.
สมเจตน์ พันธ์พรม. (2560). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้กลวิธีการสอนอ่านแบบเมตาคอกนิชันและการเสริมต่อการเรียนรู้ เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการอ่านเชิงวิเคราะห์สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). รายงานการวิจัยแนวทางการส่งเสริมความเป็นพลเมืองโลก.กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). ผลการสำรวจทักษะที่จำเป็นแห่งอนาคตของคนไทยช่วงวัยเรียนและวัยรุ่น (Future Skills). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุพัตรา พลขันธ์. (2563). โปรแกรมพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนสำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. คณะศึกษาศาสตร์: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
Abuhassna, H., Adnan, M., & Awae, F. (2024). Exploring the synergy between instructional design models and learning theories: A systematic literature review. Contemporary Educational Technology, 16(2), 499.
Babayiğit, Ö. (2019). Examination of the metacognitive reading strategies of secondary school sixth grade students. International Journal of Progressive Education, 15(5), 120–135.
Berson, M., & Berson, I. (2013). Contemporary social issues in education. Routledge.
Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (Eds.). (2000). How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School. Washington, DC: National Academy Press.
Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry. American Psychologist, 34(10), 906–911.
Fraser Mustard Centre. (2023). Measuring metacognition in children and adolescents: Rapid review. Department for Education, South Australia.
Hess, D. E. (2009). Controversy in the classroom: The democratic power of discussion. Routledge.
Luyten, H. (2024). Examining the relationship between online chatting and PISA reading literacy trends (2000–2018). Computers in Human Behavior, 156, 108198.
MacKewn, A., Depriest, T., & Donavant, B. (2022). Metacognitive knowledge, regulation, and study habits. Psychology, 13(11), 1811–1821.
Muhid, A., Amalia, E. R., Hilaliyah, H., Budiana, N., & Wajdi, M. B. N. (2020). The effect of metacognitive strategies implementation on students' reading comprehension achievement. International Journal of Instruction, 13(2), 847–862.
OECD (2019). PISA 2018 Results (Volume I): What Students Know and Can Do. OECD Publishing.
United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2024). World social report 2024: Social development in times of converging crises: A call for global action. United Nations.
