การเรียนรู้สมัยใหม่ภายใต้จริยธรรม AI: บทบาทและแนวทางในอุดมศึกษา
คำสำคัญ:
ปัญญาประดิษฐ์, จริธรรม AI, การเรียนรู้ระดับอุดมศึกษาบทคัดย่อ
การพัฒนาอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยเฉพาะด้านการประมวลผลข้อมูลโดยใช้ภาษาธรรมชาติ ได้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของการเรียนรู้ในระดับอุดมศึกษา บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของ AI ในการพัฒนาการเรียนรู้ระดับอุดมศึกษา ผ่านการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับจริยธรรม AI ในบริบทของการศึกษา การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เพื่อการศึกษา ทั้งในระดับสากลและบริบทไทย นอกจากนี้ ยังเน้นย้ำถึงประเด็นความเสี่ยงด้านจริยธรรมการใช้ AI ในการศึกษา บทความนี้ยังเสนอแนวทางการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมจริยธรรม AI และข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับสถาบันอุดมศึกษาในการกำหนดกรอบการใช้ AI อย่างเหมาะสม ซึ่งจะช่วยยกระดับคุณภาพการศึกษาและเตรียมความพร้อมของผู้เรียนให้สามารถเผชิญกับความท้าทายของโลกอนาคตได้อย่างมีคุณธรรมและความรับผิดชอบ
เอกสารอ้างอิง
ขวัญชนก ศรีภมร. (2565). แนวทางการป้องกันอาชญากรรมที่เกิดจากแก๊งคอลเซนเตอร์ออนไลน์ โดยมาตรการกำกับดูแลของอุตสาหกรรมโทรคมนาคม. (สารนิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชากฎหมายเศรษฐกิจ). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2567). นโยบายการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์แบบเจเนอเรทีฟ (Generative Artificial Intelligence). [ออนไลน์] https://www.edu.cmu.ac.th/assets/pdf/edu-announce-ai.pdf?1723795174. [21 กันยายน 2568]
จิติมา วรรณศรี. (2564). การบริหารจัดการศึกษายุคดิจิทัล. พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์.
จุติมา เมทนีธร. (2567). ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างในการศึกษา: ChatGPT และ Gemini ในบทบาทของเครื่องมือทางการศึกษา. วารสารเทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม, 23(1), 84-98.
ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์. (2565). การพัฒนารายวิชาจริยธรรม AI สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารวิทยาการการจัดการ, 39(1), 45-62.
ธนารักษ์ ธีระมั่นคง. (2563). ปัญญาประดิษฐ์กับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในยุคดิจิทัล. วารสารพัฒนาสังคม, 22(1), 1-21.
ปริญญา หอมเอนก. (2562). จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์: ความท้าทายในยุคดิจิทัล. วารสารนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 12(2), 1-24.
ปานใจ ธารทัศนวงศ์. (2564). การบูรณาการจริยธรรม AI ในหลักสูตรการศึกษาไทย. วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 20(1), 1-15.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พัฒนาการแบบองค์รวมของเด็กไทย. โครงการตำราสำนักที่ปรึกษากรมอนามัย: กระทรวงสาธารณสุข.
พุทธทาสภิกขุ. (2553). พุทธทาส แนะแนวจริยธรรมร่วมสมัย ชุดที่ 3 จุดหมายปลายทางและตัวแท้ของจริยธรรม. กรุงเทพมหานคร: ดวงตะวัน.
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี. (2567). หลักการและแนวปฏิบัติในการใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence Tools) สำหรับการสร้างเนื้อหา, [ออนไลน์] https://www.kmutt.ac.th/news/kmutt-announcement/13/03/2024/59760/. [21 กันยายน 2568]
วิทยา ด่านธำรงกูล. (2564). การพัฒนาทักษะการตัดสินใจเชิงจริยธรรมในยุค AI. วารสารบริหารธุรกิจ, 44(169), 1-22.
ศักดิ์ชัย ไชยรักษ์ และปณิตา วรรณพิรุณ. (2563). เทคโนโลยีทางปัญญาเพื่อการศึกษาอัจฉริยะ. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 12(3), 315-328.
ศิริพงษ์ กลั่นไพฑูรย์ และจิติมา วรรณศรี (2563) รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 11(2), 478-482.
เศรษฐวัฒน์ โชควรกุล และวิกานดา ชัยรัตน์. (2564). แนวทางการดำเนินการทางวินัยกรณีลอกเลียนผลงานทางวิชาการของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในสถานศึกษาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารชัยพฤกษ์ภิรมย์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 3(1), 14-36.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (มีนาคม 2565). แนวปฏิบัติจริยธรรมด้านปัญญาประดิษฐ์. [ออนไลน์] https://waa.inter.nstda.or.th/stks/pub/ori/docs/20220831-aw-book-ai-ethics-guideline.pdf. [22 กันยายน 2568]
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา (2554), จริยธรรม. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554. [ออนไลน์] https://dictionary.orst.go.th/. [19 กันยายน 2025]
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). Ai เพื่อพัฒนาการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: บริษัท พริกหวานกราฟฟิคจำกัด.
สำนักบริหารวิชาการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2566). หลักการและแนวปฏิบัติในการใช้เครื่องมือทางปัญญาประดิษฐ์. [ออนไลน์] https://academic.chula.ac.th/storage/images/news/64b63eb35d104.pdf. [20 กันยายน 2025]
Ahmad, S. F., Alam, M. M., Rahmat, M. K., Mubarik, M. S., & Hyder, S. I. (2022). Academic and Administrative Role of Artificial Intelligence in Education. Sustainability, 14(3).
Blumenfeld, P. C., Soloway, E., Marx, R. W., Krajcik, J. S., Guzdial, M., & Palincsar, A. (1991). Motivating project-based learning: Sustaining the doing, supporting the learning. Educational Psychologist, 26(3-4), 369-398.
Brown, T. B., Mann, B., Ryder, N., Subbiah, M., Kaplan, J., Dhariwal, P., ... Amodei, D. (2020). Language models are few-shot learners. Advances in Neural Information Processing Systems, 33, 1877-1901.
Cambridge University Press. (n.d.). Ethics. Cambridge Dictionary. Retrieved 20 September 2025, from https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english
Canva. (2023). Canva AI. Retrieved 21 September 2025, from https://www.canva.com.
Cath, C. (2018). Governing artificial intelligence: Ethical, legal, and technical opportunities and challenges. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences, 376(2133), 20180080.
Columbia University. (n.d.). Office of the Provost: AI policy. Retrieved September 19, 2025, from https://provost.columbia.edu/content/office-senior-vice-provost/ai-policy.
Crocco, M. S., Segall, A., Halvorsen, A. L., & Jacobsen, R. (2018). Deliberating public policy issues with adolescents: Classroom dynamics and sociocultural considerations. Democracy and Education, 26(1), 3.
Duke University. (2024, March 14). Duke launches DukeGPT and pilot AI initiative for students. AP News. Retrieved September 19, 2025, from https://apnews.com/article/e0037fe9d6731010894bb6d4b52f9665.
Floridi, L., & Cowls, J. (2019). A unified framework of five principles for AI in society. Harvard Data Science Review, 1(1).
Ge, Z., & Hu, Y. (2020). Innovative Application of Artificial Intelligence (AI) in the Management of Higher Education and Teaching. Journal of Physics: Conference Series, 1533(3), 032089.
GitHub Copilot. (2023). Retrieved 23 September 2025, from https://github.com/features/copilot.
Grammarly. (2023). Retrieved 22 September 2025, from https://www.grammarly.com.
Green, S. P. (2002). Lying, cheating, and stealing: A moral theory of white-collar crime. Oxford University Press.
Hengki Wijaya, and Kara Eliazbeth Gruber. (2018). Ethics perspective and regulation of plagiarism in Higher Education. International Journal of Humanities and Innovation (UHI), 1(1), 17-25.
Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389-399.
Kamalov, F., Calonge, D.S., & Gurrib, I. (2023). New Era of Artificial Intelligence in Education: Towards a Sustainable Multifaceted Revolution. Sustainability, 15(16), 12451.
Liu, M., Ren, Y., Nyagoga, L.M., Stonier, F., Wu, Z., & Liang Yu, L. (2023). Future of education in the era of generative artificial intelligence: Consensus among Chinese scholars on applications of ChatGPT in schools. Future in Educational Research, 1(1), 72-101.
OpenAI. (2023). ChatGPT. Retrieved 22 September 2025, from https://chat.openai.com.
Oxford English Dictionary. (2022). Ethics. Oxford English Dictionary. Retrieved 19 September 2025, from https://www.oed.com/.
Pakdee, S. & Phetmalhkul, T. (2024). Guidelines for Application Artificial Intelligence (AI) in Education under the Secondary Educational Service Area Office Bangkok 2. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4 (6), 555-572.
Pedaste, M., Mäeots, M., Siiman, L. A., De Jong, T., Van Riesen, S. A., Kamp, E. T., ... & Tsourlidaki, E. (2015). Phases of inquiry-based learning: Definitions and the inquiry cycle. Educational Research Review, 14, 47-61.
RapidMiner. (2023). Retrieved 22 September 2025, from https://rapidminer.com.
Reuters. (2023). ChatGPT sets record fastest-growing user base-analyst note. Reuters. Retrieved August 9, 2025, from https://www.reuters.com/technology/chatgpt-sets-record-fastest-growing-userbase-analyst-note-2023-02-01/.
Richard Whiddington. (2022). Independent Artists Are Fighting Back Against A.I. Image Generators with Innovative Online Protests. Retrieved 21 September 2025, from https://news.artnet.com/art-world/independent-artists-are-fighting-backagainst-a-i-image-generators-with-innovative-online-protests-2231334.
Suzanne Nossel. (2023). Hollywood’s Fight Against A.I. Will Affect Us All. Retrieved 20 September 2025, from https://newrepublic.com/article/174650/hollywoods-fight-ai-will-affect-us.
University of Oxford. (n.d.). Policy on generative AI in research. Retrieved September 19, 2025, from https://www.ox.ac.uk/research/support-researchers/research-practice/policy-generative-ai-research
Yale University. (n.d.). Guidelines for the use of generative AI tools. Retrieved September 19, 2025, from https://provost.yale.edu/news/guidelines-use-generative-ai-tools.
Zotero. (2023). Retrieved 23 September 2025, from https://www.zotero.org.
