การศึกษาผลกระทบทางสังคมของโครงการฟื้นฟูเมืองเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต ของกลุ่มผู้มีรายได้น้อยในประเทศไทยและประเทศสิงคโปร์

กฤษฎาพันธุ์ จันทร์พร — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทความวิชาการนี้มีจุดประสงค์ศึกษาผลกระทบทางสังคมของโครงการฟื้นฟูเมืองเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของกลุ่มผู้มีรายได้น้อย โดยศึกษาจากเอกสารและแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง บทความนี้เลือกศึกษาโครงการฟื้นฟูเมืองสามตัวอย่างจากสองประเทศ ได้แก่ ในประเทศไทยคือโครงการฟื้นฟูเมืองชุมชนดินแดง และโครงการบ้านมั่นคง คลองเปรมประชากร ในประเทศสิงคโปร์คือโครงการที่อยู่อาศัยของ Housing and Development Board (HDB) ผลการศึกษาพบว่าทั้งสามโครงการได้สร้างที่อยู่อาศัยให้กลุ่มผู้มีรายได้น้อยสามารถเข้าถึงได้และสร้างความเป็นอยู่ที่ดีให้กับผู้อยู่อาศัยผ่านการวางแผนอย่างเป็นระบบ แต่ยังมีความท้าทายหลังจากโครงการเสร็จสิ้น โครงการฟื้นฟูเมืองชุมชนดินแดงต้องจัดการเรื่องความสัมพันธ์ของผู้อยู่อาศัย ระบบขนส่งสาธารณะ และการบริหารพื้นที่เชิงพาณิชย์ โครงการบ้านมั่นคง คลองเปรมประชากรต้องบริหารจัดการความเสี่ยงด้านเงินทุนของผู้อยู่อาศัยและการสร้างผลกระทบทางสังคมในพื้นที่ และโครงการที่อยู่อาศัยของ HDB ประสบปัญหาความต้องการและราคาที่อยู่อาศัยที่เพิ่มสูงขึ้น โดยมีข้อเสนอแนะจากการศึกษาคือการกำหนดกฎหมายหรือหน่วยงานสำหรับฟื้นฟูเมืองโดยตรง การจัดตั้งกองทุนเพื่อการฟื้นฟูเมืองการวางแผนการใช้ที่ดินอย่างมีประสิทธิภาพ และการกำหนดมาตรการช่วยเหลือทางการเงิน

รัฐ ชุมชน และองค์กรศาสนา: ตัวแสดงและบทบาทในเครือข่ายการจัดการไฟป่าภูหลง เทือกเขาภูแลนคา จังหวัดชัยภูมิ

อัญชิรญา จันทรปิฎก, วิมลศิลป์ ปรุงชัยภูมิ, ชนินทร์ ศรีโยยอด, สุวิชชญา จันทรปิฎก — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

การจัดการไฟป่า เป็นปัญหาสาธารณะหนึ่งที่มีความซับซ้อนและยากต่อการจัดการกับปัญหาเกินกว่าที่ภาครัฐจะรับมือได้โดยลำพัง การทำงานแบบเครือข่ายจึงกลายเป็นแนวทางที่ได้รับความสนใจมากขึ้น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ตัวแสดงและบทบาทของตัวแสดงในเครือข่ายการจัดการไฟป่าภูหลง จังหวัดชัยภูมิ จากตัวแสดงสามภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ ภาคชุมชน และองค์กรศาสนา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา ใช้การเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 11 คน และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา และการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า

ผลการศึกษาพบว่า การจัดการไฟป่าภูหลงเกิดขึ้นภายใต้รูปแบบการทำงานแบบเครือข่าย ที่มีลักษณะความสัมพันธ์แนวราบ และการปรึกษาหารือ พึ่งพาอาศัยกันระหว่างตัวแสดง โดยมีคณะกรรมการป่าชุมชนบ้านตาดรินทอง ทำหน้าที่เป็นตัวแสดงหลักของเครือข่าย ในขณะที่ภาครัฐ ได้แก่ หน่วยป้องกันรักษาป่า ชย.7 (ตาดรินทอง) และเทศบาลตำบลธาตุทอง ตลอดจนองค์กรศาสนา ได้แก่ วัดป่ามหาวัน เป็นหน่วยสนับสนุนภารกิจในมิติการสนับสนุนทรัพยากร ทั้งในการป้องกันการเผชิญเหตุและการฟื้นฟู

วารสารสังคมศาสตร์ทัศนา

รัฐ ชุมชน และองค์กรศาสนา: ตัวแสดงและบทบาทในเครือข่ายการจัดการไฟป่าภูหลง เทือกเขาภูแลนคา จังหวัดชัยภูมิ