พัฒนาการของการบริหารจัดการภาคสาธารณะ: จากแนวคิดระบบราชการสู่การจัดการภาคสาธารณะแนวใหม่ - ตันสูงเนิน อมร (วารสารสังคมศาสตร์ทัศนา, 2025)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพยายามทำความเข้าใจสถานภาพของแนวคิดการบริหารภาครัฐ ตั้งแต่อดีตกระทั่งปัจจุบัน โดยใช้คำว่า “กระบวนทัศน์” เป็นชื่อเรียกห้วงเวลาของการบริหารจัดการภาครัฐในแต่ละยุค และมีข้อเสนอว่าระบบบริหารราชการของประเทศไทยควรที่จะปรับบทบาทให้ทันต่อสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงด้านการบริหารภาคสาธารณะในปัจจุบัน โดยบทความนี้แบ่งเป็น 3 ยุค ได้แก่ 1. กระบวนทัศน์การบริหารภาครัฐ โดยมีตัวแบบหลักคือระบบราชการ ทั้งนี้กระบวนทัศน์ดังกล่าว เติบโตถึงขีดสูงสุดในระหว่างปี ค.ศ.1945-1979 โดยเฉพาะในอังกฤษ อันเป็นช่วงเวลาที่แนวคิดรัฐสวัสดิการได้รับความนิยม ทว่าต่อมาทั้งการบริหารภาครัฐและแนวคิดรัฐสวัสดิการถูกวิพากษ์วิจารณ์ทั้งจากนักวิชาการและชนชั้นนำทางการเมือง ในลักษณะของการเสื่อมคลายของสาขาวิชา ตลอดจนไม่ได้ให้ความสำคัญจริง ๆ ต่อการดำเนินตามนโยบายและการส่งมอบบริการสาธารณะ กระทั่งนำไปสู่กระบวนทัศน์ ใหม่ในการบริหารจัดการภาครัฐ คือ 2. การจัดการภาครัฐแนวใหม่ ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 ซึ่งมาพร้อมกับรูปแบบที่เด่นชัดของการปฏิรูปการบริหารภาครัฐ คือ การนำเทคนิคการจัดการแบบภาคเอกชนมาปรับใช้กับการบริหารงาน อย่างไรก็ตาม จุดแข็งของการบริหารภาครัฐอยู่ที่กระบวนการนโยบาย ทว่าความพร่าเลือน/ไม่ชัดเจนของกระบวนทัศน์นี้คือไม่สนใจที่ผลผลิตของนโยบาย ในขณะที่การจัดการภาครัฐแนวใหม่ มีจุดแข็งอยู่ที่การเน้นผลผลิต ทว่าข้อเสียอยู่ที่ไม่สนใจกระบวนการของนโยบายหรือไม่สนใจบริบท ดังนั้น ทั้งสองกระบวนทัศน์ จึงล้มเหลวในการจัดการกับความจริง (ในการบริการสาธารณะ) ที่ซับซ้อนมากขึ้นในปัจจุบัน ด้วยเหตุดังกล่าว ความท้าท้ายเกี่ยวกับการบริหารจัดการภาครัฐในปัจจุบันหรือในศตวรรษที่ 21 จึงมีนักวิชาการนำเสนอกระบวนทัศน์ใหม่ในการบริหารจัดการภาครัฐเป็นกระบวนทัศน์ที่ 3. เรียกว่า กระบวนทัศน์การบริหารจัดการภาคสาธารณะแนวใหม่