จริยศาสตร์เชิงพุทธกับการแก้ปัญหาจริยธรรมในยุคเทคโนโลยีดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งสำรวจการประยุกต์ใช้พุทธจริยศาสตร์ในฐานะกรอบแนวคิดเชิงรุกเพื่อจัดการกับความท้าทายทางจริยธรรมที่ซับซ้อนในยุคเทคโนโลยีดิจิทัล ภายใต้สภาวะที่นวัตกรรมก้าวหน้าไปไกลกว่ากฎเกณฑ์ทางสังคมและกฎหมาย การวิเคราะห์เน้นการบูรณาการหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ อริยมรรคมีองค์ 8, พรหมวิหาร 4 และไตรสิกขา เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติในการเผชิญหน้ากับวิกฤตการณ์อุบัติใหม่ อาทิ การละเมิดอธิปไตยเหนือข้อมูล, การแพร่กระจายของข้อมูลบิดเบือน, อคติของปัญญาประดิษฐ์ และภาวะเสพติดดิจิทัลที่ส่งผลต่อสุขภาวะทางจิต
ผลการศึกษาพบว่าพุทธจริยศาสตร์มิได้เป็นเพียงชุดของข้อห้ามทางศีลธรรม แต่เป็น "เทคโนโลยีทางปัญญา" ที่ส่งเสริมการพัฒนาสติสัมปชัญญะและปัญญาเชิงวิพากษ์ เพื่อรักษาสมดุลระหว่างความก้าวหน้าทางวัตถุและเสถียรภาพทางจิตใจ บทความนี้เสนอแนะแนวทางปฏิบัติใน 3 ระดับ ได้แก่ ระดับมหภาคผ่านนโยบายจริยธรรมโดยการออกแบบ (Ethics by Design), ระดับองค์กรผ่านการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์เชิงจริยธรรม และระดับปัจเจกผ่านการสร้างพลเมืองดิจิทัลที่มีสติ เพื่อมุ่งสู่การสร้างสรรค์สังคมดิจิทัลที่ยั่งยืนและเป็นธรรมอย่างแท้จริง
Article Details
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารสิทธิจินดา ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารสิทธิจินดา ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ธนาธร สุขสมหมาย. (2565). จริยธรรมสื่อดิจิทัลในยุคข้อมูลข่าวสาร. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พุทธพร บุญธรรม. (2566). การสร้างพลเมืองดิจิทัลเชิงพุทธ: กรณีศึกษาในเยาวชนไทย. วารสารพุทธศาสนาศึกษา, 28(1), 45-60.
วิโรจน์ ณ ระนอง. (2564). พุทธปรัชญากับวิกฤตจริยธรรมในโลกสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แสงธรรม.
สุวิทย์ กลิ่นหอม. (2563). เมตตาธรรมกับการรับมือการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 35(2), 112-125.
Dhammarak, P. (2022). Buddhist ethics in the age of artificial intelligence. Journal of Buddhist Ethics, 29, 1-18.
AI Ethics Commission. (2023). Guidelines for ethical AI development in a global context. New York, NY: United Nations Publications.
Chang, J., & Lee, S. (2024). The role of wisdom in navigating digital dilemmas. Journal of Digital Ethics, 15(1), 78-92.
Chen, L., & Li, M. (2022). Privacy concerns and data security in the digital era. International Journal of Information Ethics, 7(3), 201-215.
Ethical AI Institute. (2023). Responsible AI: Frameworks and best practices. London, UK: Ethical AI Press.
Kasamatsu, Y., & Tanaka, H. (2023). Mindfulness practices for digital well-being. Asian Journal of Psychology and Technology, 10(2), 145-160.
Lee, J., & Kim, Y. (2022). Digital detox and mental health: A mindfulness-based approach. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 25(6), 345-352.
Sachs, J. D., & Miller, P. L. (2020). The social impact of misinformation in the digital age. Journal of Social Computing, 8(4), 289-305.
Smith, A., & Jones, B. (2021). Ethical challenges in the digital transformation. Technology and Society Review, 12(1), 1-15.
Wang, X., & Gupta, R. (2024). Buddhist perspectives on digital technology and human flourishing. Philosophy of Technology, 42(3), 512-528.
Yoshida, K., & Suzuki, T. (2021). Compassionate AI: An ethical framework inspired by Buddhist principles. AI & Society, 36(2), 401-415.
