การฟื้นฟูการนอนหลับด้วยการบำบัดทางกายภาพ สำหรับภาวะนอนไม่หลับและการปรับสมดุลนาฬิกาชีวภาพ ในผู้ทำงานเป็นกะ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่อง “การฟื้นฟูการนอนหลับด้วยการบำบัดทางกายภาพสำหรับภาวะนอนไม่หลับและการปรับสมดุลนาฬิกาชีวภาพในผู้ทำงานเป็นกะ” มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับผลกระทบของการทำงานเป็นกะต่อภาวะนอนไม่หลับและความผิดปกติของนาฬิกาชีวภาพ รวมทั้งรวบรวมหลักฐานเกี่ยวกับบทบาทของการบำบัดทางกายภาพในการส่งเสริมคุณภาพการนอนหลับและการปรับสมดุลวงจรการนอน–ตื่นในผู้ทำงานเป็นกะ โดยใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมเชิงบรรยาย (Narrative Review) สืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล TCI, ThaiJO, PubMed, Scopus, Web of Science, PEDro, CINAHL และ Cochrane Library ครอบคลุมเอกสารที่ตีพิมพ์ระหว่างปี ค.ศ. 2020–2026 คัดเลือกเอกสารตามความเกี่ยวข้องกับประเด็นการศึกษา และนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เชิงเนื้อหา จำนวน 11 เรื่อง ประกอบด้วย งานวิจัย 10 เรื่อง และบทในหนังสือ (Book Chapter) 1 เรื่อง
ผลการสังเคราะห์ พบว่า การบำบัดทางกายภาพหลายรูปแบบ ได้แก่ การออกกำลังกายแบบแอโรบิก การออกกำลังกายแบบผสมผสาน โยคะ ไทเก๊ก การยืดเหยียดกล้ามเนื้อ การบำบัดด้วยมือ และโปรแกรมกายภาพบำบัดเฉพาะทาง มีศักยภาพในการส่งเสริมคุณภาพการนอนหลับ ลดความเครียดและความวิตกกังวล เพิ่มการทำงานของระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ลดภาวะตื่นตัวเกิน และช่วยปรับสมดุลนาฬิกาชีวภาพให้สอดคล้องกับวงจรธรรมชาติ โดยเฉพาะเมื่อมีการกำหนดช่วงเวลาของการออกกำลังกายหรือการบำบัดอย่างเหมาะสม
สรุปได้ว่า การบำบัดทางกายภาพเป็นแนวทางที่ปลอดภัย มีความคุ้มค่า และสามารถประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมการนอนหลับและการปรับสมดุลนาฬิกาชีวภาพในผู้ทำงานเป็นกะได้อย่างมีประสิทธิภาพ องค์ความรู้ที่ได้จากการสังเคราะห์ครั้งนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลสนับสนุนการพัฒนาแนวทางการดูแลสุขภาพและการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ทำงานเป็นกะทั้งในระดับบุคคล องค์กร และระบบบริการสุขภาพ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Brito, R. S., Dias, C., Filho, A. A., & Salles, K. C. (2021). Prevalence of insomnia in shift workers: A systematic review. Sleep Science, 14(1), 47–54. DOI: 10.5935/1984-0063.20190150
Cha, E. J., et al. (2023). Network structure of insomnia symptoms in shift workers. Chronobiology International, 40(3), 246–252. DOI:10.1080/07420528. 2022.2163654
Chang, J. R., et al. (2024). Comparative effectiveness of non-pharmacological interventions on sleep: A network meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 73, 101867. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2023.101867
Chhe, K., Hegde, M. S., Taylor, S. R., & Farkas, M. E. (2024). Circadian Effects of Melatonin Receptor-Targeting Molecules In Vitro. International Journal of Molecular Sciences, 25(24), 13508. https://doi.org/10.3390/ijms252413508
Dopheide J. A. (2020). Insomnia overview: epidemiology, pathophysiology, diagnosis and monitoring, and nonpharmacologic therapy. The American journal of managed care, 26(4 Suppl), S76–S84. https://doi.org/10. 37765/ajmc.2020.42769
Falup-Pecurariu, C., Diaconu, Ș., Țînț, D., & Falup-Pecurariu, O. (2021). Neurobiology of sleep (Review). Experimental and therapeutic medicine, 21(3), 272. https://doi.org/10.3892/etm.2021.9703
Feriante J, Araujo JF. Physiology, REM Sleep. [Updated 2023 Feb 13]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK531454/
Fink A. M. (2024). Shift Work Sleep Disorder and Mental Health: An Integrative Review of Neurobiological, Sociological, and Psychological Perspectives With Public Policy Implications. Policy, politics & nursing practice, 25(2), 94–102. https://doi.org/10.1177/15271544241238752
Franken, P., & Dijk, D. J. (2024). Sleep and circadian rhythmicity as entangled processes serving homeostasis. Nature reviews. Neuroscience, 25(1), 43–59. https://doi.org/10.1038/s41583-023-00764-z
Kim, N., Ka, S., & Park, J. (2023). Effects of exercise timing and intensity on physiological circadian rhythm and sleep quality: a systematic review. Physical activity and nutrition, 27(3), 52–63. https://doi.org/ 10.20463/pan.2023.0029
Navarro-Ledesma, S., Hamed-Hamed, D., Gonzalez-Muñoz, A., & Pruimboom, L. (2024). Impact of physical therapy techniques and common interventions on sleep quality in patients with chronic pain: A systematic review. Sleep medicine reviews, 76, 101937. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2024.101937
Varma, P. (2024). Lighting the path forward: The value of sleep- and circadian-informed lighting interventions in shift work. Sleep, 47(11), zsae214. https://doi.org/10.1093/sleep/zsae214
Wu, C. J., Huang, T. Y., Ou, S. F., Shiea, J. T., & Lee, B. O. (2022). Effects of lighting interventions to improve sleepiness in night-shift workers: A systematic review and meta-analysis. Healthcare, 10(8), 1390. https://doi.org/10.3390/healthcare10081390
Zhao, C., Li, N., Miao, W., He, Y., & Lin, Y. (2025). A systematic review and meta-analysis on light therapy for sleep disorders in shift workers. Scientific Reports, 15, 134. https://doi.org/10.1038/s41598-024-83789-3
