อิทธิพลของการบริหารทรัพยากรลูกเรือและปัจจัยด้านมนุษย์ต่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินของนักบินพาณิชย์ในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการบริหารทรัพยากรลูกเรือ ปัจจัยด้านมนุษย์ และความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินของนักบินพาณิชย์ในประเทศไทย 2) วิเคราะห์อิทธิพลของการบริหารทรัพยากรลูกเรือต่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินของนักบินพาณิชย์ และ 3) วิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยด้านมนุษย์ต่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินของนักบินพาณิชย์ในประเทศไทย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากนักบินพาณิชย์ที่ถือใบอนุญาตนักบินพาณิชย์ (Commercial Pilot License: CPL) และใบอนุญาตนักบินขนส่งทางอากาศ (Airline Transport Pilot License: ATPL) ในประเทศไทย จำนวน 400 คน ซึ่งได้มาจากการคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างตามสูตรของ Cochran (1977) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมทั้งสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า
1) การบริหารทรัพยากรลูกเรือ ปัจจัยด้านมนุษย์ และความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินของนักบินพาณิชย์ในประเทศไทยโดยรวมอยู่ในระดับมาก
2) การบริหารทรัพยากรลูกเรือมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินของนักบินพาณิชย์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยเฉพาะด้านการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ
3) ปัจจัยด้านมนุษย์มีอิทธิพลเชิงบวกต่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงานการบินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยเฉพาะด้านการตระหนักรู้สถานการณ์ ทัศนคติด้านความปลอดภัย และการจัดการภาระงาน ซึ่งผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาทักษะด้าน CRM และการบริหารปัจจัยด้านมนุษย์เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยทางการบินของประเทศไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ธนัท ญาณภักดี และ พิชญาภา หลักเพ็ชร. (2563). ปัจจัยเชิงสาเหตุของการธำรงรักษานักบินสายการบินต้นทุนต่ำในประเทศไทย. วารสารพฤติกรรมศาสตร์, 26(1), 82–101.
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2568). สถิติผู้ถือใบอนุญาตนักบินของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
Aframchuk, O. (2025). Effectiveness of crew resource management in preventing aviation accidents. The American Journal of Engineering and Technology, 7(4), 43–48.
Amornpipat, I. (2022). Quality of work-life of pilots. Kasem Bundit Journal.
Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.
Caldwell, J. A., Caldwell, J. L., & Thompson, L. A. (2019). Fatigue in aviation: A guide to staying awake at the stick. Aviation, Space, and Environmental Medicine, 90(3), 1–8.
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Cohen, J., Cohen, P., West, S. G., & Aiken, L. S. (2003). Applied multiple regression/correlation analysis for the behavioral sciences. (3rd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. (5th ed.). Sage Publications.
Endsley, M. R. (2018). Situation awareness in aviation systems. CRC Press.
Federal Aviation Administration. (2017). Advisory circular 120-51E: Crew resource management training. FAA.
Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage Publications.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis. (8th ed.). Cengage Learning.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2021). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage Publications.
Heinrich, H. W., Petersen, D., & Roos, N. (1980). Industrial accident prevention. (5th ed.). McGraw-Hill.
Helmreich, R. L., & Foushee, H. C. (2019). Why crew resource management? Empirical and theoretical bases of human factors training in
aviation. International Journal of Aviation Psychology, 29(3), 187–205.
Helmreich, R. L., Merritt, A. C., & Wilhelm, J. A. (1999). The evolution of crew resource management training in commercial aviation. International Journal of Aviation Psychology, 9(1), 19–32.
Hollnagel, E. (2014). Safety-I and Safety-II: The past and future of safety management. Ashgate.
International Civil Aviation Organization. (2018). Human factors training manual (Doc 9683). ICAO.
International Civil Aviation Organization. (2018). Safety management manual. (Doc 9859) (4th ed.). ICAO.
International Ergonomics Association. (2020). What is ergonomics? IEA.
Kanki, B. G., Helmreich, R. L., & Anca, J. (2019). Crew resource management. (3rd ed.). Academic Press.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 140, 1–55.
Li, W. C., & Harris, D. (2021). Aviation safety and data-driven risk management. Reliability Engineering & System Safety, 205, 107186.
McGuire, N., & Moshfeghi, Y. (2025). Error classification from physiological signals in airborne environments. arXiv.
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory. (3rd ed.). McGraw-Hill.
Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS. (7th ed.). McGraw-Hill Education.
Reason, J. (1990). Human error. Cambridge University Press.
______. (1997). Managing the risks of organizational accidents. Ashgate.
______. (2000). Human error: Models and management. BMJ, 320(7237), 768–770.
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity.
Dutch Journal of Educational Research, 2, 49–60.
Salas, E., Reyes, D. L., & McDaniel, S. H. (2020). The science of teamwork: Progress, reflections, and the road ahead. American Psychologist, 75(2), 185–199.
Sekaran, U., & Bougie, R. (2020). Research methods for business: A skill-building approach. (8th ed.). Wiley.
Supasamut, D., Esichaikul, R., & Chansawang, R. (2023). Influence of CRM and safety culture toward stress management. UTCC Journal of Humanities and Social Sciences, 43(1), 149–164.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics. (7th ed.). Pearson.
Terzioğlu, H. (2023). Effects of crew resource management on flight safety culture. The Aeronautical Journal.
Weick, K. E., & Sutcliffe, K. M. (2015). Managing the unexpected: Sustained performance in a complex world. (3rd ed.). Wiley.
Wen, S., et al. (2025). AdaptiveCoPilot: A neuroadaptive cockpit guidance system. arXiv.
