การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น สู่กลไกคุณภาพการศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์รูปแบบ ปัญหาอุปสรรค และปัจจัยความสำเร็จของการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น และนำเสนอนวัตกรรมการบริหารจัดการหลักสูตรเพื่อเป็นกลไกขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาในศตวรรษที่ 21 วิธีการศึกษาใช้การวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) ร่วมกับการสังเคราะห์วรรณกรรมและงานวิจัยเชิงพื้นที่ด้วยเทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)
ผลการศึกษาเชิงรูปธรรม พบว่า 1. ปัญหาอุปสรรคสำคัญ ของหลักสูตรท้องถิ่นในปัจจุบันเกิดจากโครงสร้างส่วนกลางที่ขาดความยืดหยุ่น และกระบวนการพัฒนาที่เน้นส่วนราชการเป็นหลัก ส่งผลให้เกิดภาวะ “หลักสูตรบนหิ้ง” ที่แยกส่วนจากวิถีชีวิตจริง 2. บทความนี้จึงนำเสนอ รูปแบบการมีส่วนร่วมเชิงปฏิบัติ ผ่านโมเดล “PARTICIPATION” ซึ่งเป็นกลไกการบริหารหลักสูตรแบบบูรณาการ 10 ขั้นตอน และผสานสู่ “นวัตกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่แบบบูรณาการ” (Integrated Area-based Educational Innovation) ปรับเปลี่ยนบทบาทหลักสูตรจากเดิมที่เป็นเพียงเอกสารทางวิชาการ สู่กลไกขับเคลื่อนการสร้างอัตลักษณ์ชุมชนและต่อยอดทุนทางวัฒนธรรม โดยเปลี่ยนบทบาทชุมชนจากผู้สนับสนุนสู่การเป็น “ผู้ร่วมจัดการศึกษา” อย่างเต็มรูปแบบ 3. ปัจจัยความสำเร็จ และกลไกเชิงนโยบายที่ค้นพบคือ การยกระดับการมีส่วนร่วมสู่ระดับ “การเป็นเจ้าของร่วม” (Partnership) การปฏิรูปนโยบายงบประมาณเชิงพื้นที่ และการจัดตั้งสภาภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเป็นกลไกเชิงโครงสร้างที่รองรับการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาจากฐานรากสู่สากลอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กิตติชัย ยินดี. (2562). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 20(2), 115-128.
ใจทิพย์ ณ สงขลา. (2561). การออกแบบการเรียนการสอนดิจิทัล. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (ฉบับปรับปรุงใหม่). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
พจนา เทียนธาดา. (2543). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นในระดับประถมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
วรชัย วิภูอุปรโคตร. (2564). การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ในการบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 7(8), 281–294.
วิชัย วงษ์ใหญ่. (2554). การพัฒนาหลักสูตรระดับอุดมศึกษา. กรุงเทพฯ: อาร์ แอนด์ เอ็น โปรดักชั่น.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). แนวทางการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สุมน อมรวิวัฒน์. (2545). กระบวนการเรียนรู้จากแหล่งทรัพยากรในชุมชน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ภาพพิมพ์.
อรทัย มูรธาธร. (2563). นวัตกรรมการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.
Beane, J. A. (1997). Curriculum integration: Designing the core of democratic education. Teachers College Press.
Dewey, J. (1938). Experience and education. Kappa Delta Pi.
Epstein, J. L. (2018). School, family, and community partnerships: Your handbook for action (4th ed.). Corwin Press.
Freire, P. (2018). Pedagogy of the oppressed (50th anniversary ed.). Bloomsbury Academic.
Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change (5th ed.). Teachers College Press.
Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace & World.
Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. University of Chicago Press.
UNESCO. (2015). Education 2030: Incheon Declaration and Framework for Action for the implementation of Sustainable Development Goal 4. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000245656
