กระบวนการจัดการความรู้ของชุมชนเพื่อพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สภาพและปัญหาของกระบวนการจัดการความรู้ของชุมชนเพื่อพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี และเพื่อเสนอแนวทางการพัฒนากระบวนการดังกล่าว ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาเอกสาร การสังเกต และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยผู้นำชุมชน ผู้ประกอบการ ปราชญ์ชาวบ้าน สมาชิกชุมชน ครู และเจ้าหน้าที่ภาครัฐ รวม 31 คน นอกจากนี้มีการสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว 5 คน และการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการจัดการความรู้ 3 คน เพื่อตรวจสอบแนวทางที่พัฒนา
ผลการวิจัย พบว่า 1) กระบวนการจัดการความรู้ของชุมชนยังไม่เป็นระบบ โดยขาดขั้นตอนการจัดความรู้ให้เป็นระบบและการประมวลกลั่นกรอง ส่งผลให้ความรู้ส่วนใหญ่ยังคงเป็นความรู้ฝังลึกและกระจัดกระจายในตัวบุคคล ก่อให้เกิดช่องว่างของการเปลี่ยนผ่านความรู้ของชุมชน และ 2) แนวทางการพัฒนาควรมุ่งสร้างระบบการจัดการความรู้ที่บูรณาการองค์ประกอบด้านคน เทคโนโลยี และกระบวนการ เพื่อสนับสนุนการจัดเก็บ ถ่ายทอด และใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้ในชุมชนอย่างเป็นระบบและยั่งยืนข้อค้นพบสะท้อนข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของการจัดการความรู้ในระดับชุมชน และนำไปสู่การเสนอแนวคิด “ช่องว่างของการเปลี่ยนผ่านความรู้” ซึ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ในการอธิบายความท้าทายของการจัดการความรู้ในบริบทการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กัลยา สว่างคง. (2566). แนวทางการพัฒนาการทองเที่ยวเชิงสรางสรรค์บนฐานวิถีชีวิตชุมชนของเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี. วารสารการบริหารและสังคมศาสตรปริทรรศน์, 6(3), 115-127.
วรภัทร ประสานเกียรติราช. (2559). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยว: กรณีศึกษาเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี. ใน สารนิพนธ์การผังเมืองบัณฑิต. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิจารณ์ พานิช. (2553). การจัดการความรู้: ฉบับนักปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสยามกัมมาจล.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2552). กระบวนการจัดการความรู้. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2564) การจัดการความรู้เพื่อพัฒนาองค์กรไปสู่องค์การแห่งการเรียนรู้. เรียกใช้เมื่อ 9 มีนาคม 2569 จาก https://finearts.go.th/ psdg/view/25444
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). เรียกใช้เมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=13651
Anand, A., Centobelli, P., & Cerchione, R. (2022). Knowledge management in tourism: A systematic literature review. Journal of Knowledge Management, 26(7), 1647–1676. เรียกใช้เมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://doi.org/10.1108/JKM-10-2020-0798
Baggio, R., & Cooper, C. (2023). Knowledge transfer in tourism: A network perspective. Annals of Tourism Research, 98, 103523.
Buhalis, D., & Amaranggana, A. (2021). Smart tourism destinations: Enhancing tourism experience through ICT. In Information and Communication Technologies in Tourism. Springer. เรียกใช้เมื่อ 11 มีนาคม 2569 จาก https://doi.org/10.1007/978-3-319-14343-9_28
Fauzi, M. A. (2023). A bibliometric review on knowledge management in tourism and hospitality: Past, present and future trends. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 35(6), 2178-2201.
Gretzel, U., Fuchs, M., Baggio, R., Hoepken, W., Law, R., Neidhardt, J., & Xiang, Z. (2020). e-Tourism beyond COVID-19: A call for transformative research. Information Technology & Tourism, 22, 187–203. เรียกใช้เมื่อ 11 มีนาคม 2569 จาก https://doi.org/10.1007/s40558-020-00181-3
Miton, H., & DeDeo, S. (2022). The cultural transmission of tacit knowledge. Journal of The Royal Society Interface, 19(188), 20220073. เรียกใช้เมื่อ 9 มีนาคม 2569 จาก https://doi.org/10.1098/rsif.2022.0073
OECD. (2020). Tourism trends and policies 2020. เรียกใช้เมื่อ 11 มีนาคม 2569 จาก https://www.oecd.org/en/publications/oecd-tourism-trends-and-policies-2020_6b47b985-en.html
Qiu, L., Rahman, A. R. A., & Dolah, M. S. (2024). The role of souvenirs in enhancing local cultural sustainability: A systematic literature review. Sustainability, 16(10), 3893.
Poo-Udom, A. (2025). Resilience and reinvention: Knowledge management strategies for community-based tourism in post-pandemic Thailand. Sustainable Futures, 9, 100772. เรียกใช้เมื่อ 9 มีนาคม 2569 จาก https:// doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100772
Rao, Y., Xie, J., & Xu, X. (2024). Facilitating migrant–local tacit knowledge transfer in rural tourism development: A longitudinal case study. Tourism Management, 100(1), 104836. เรียกใช้เมื่อ 12 มีนาคม 2569 จาก https://doi.org/10.1016/j.tourman.2023.104836
Rasoolimanesh, S. M., Seyfi, S., Hall, C. M., & Hatamifar, P. (2021). Understanding memorable tourism experiences and behavioural intentions of heritage tourists. Journal of Destination Marketing & Management, 21, 100621. เรียกใช้เมื่อ 12 มีนาคม 2569 จาก https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2021.100621
Richards, G. (2021). Rethinking cultural tourism. Edward Elgar Publishing. เรียกใช้เมื่อ 12 มีนาคม 2569 จาก https://doi.org/10.4337/9781789905441
Sigala, M. (2020). Tourism and COVID-19: Impacts and implications for advancing and resetting industry and research. Journal of Business Research, 117(1), 312-321.
Su, M. M., Wall, G., & Xu, K. (2022). Heritage tourism and sustainable community development. Journal of Sustainable Tourism, 30(6), 1234–1252.
UNESCO. (2021). Culture in crisis: Policy guide for a resilient creative sector. UNESCO.เรียกใช้เมื่อ 12 มีนาคม 2569 จาก https://unesdoc.unesco.org/ ark:/48223/pf0000374631
UNWTO. (2022). UNWTO world tourism barometer. World Tourism Organization. เรียกใช้เมื่อ 13 มีนาคม 2569 จาก https://www.untourism.int/un-tourism-world-tourism-barometer-data
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press.
World Tourism Organization. (2018). Tourism and culture synergies. เรียกใช้เมื่อ 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://doi.org/10.18111/9789284418973
