กลวิธีการดัดแปลงบทร้อยแก้วจากวรรณคดีสู่บทละครรำ : กรณีศึกษาเรื่องกามนิต-วาสิฏฐี

บทคัดย่อ

         บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงกลวิธีการดัดแปลงบทร้อยแก้ว
จากวรรณคดีสู่บทละครรำ โดยมีกรณีศึกษาเรื่องกามนิต-วาสิฏฐี การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม
เก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลโดยจัดกลุ่มข้อมูลให้เป็นสัดส่วนตามประเด็นที่ศึกษา และนำมาเปรียบเทียบข้อมูลกันจากการศึกษาในลักษณะการบรรยายเชิงพรรณนา เพื่อให้ได้ข้อมูลที่สอดคล้องตรงตามวัตถุประสงค์

          ผลการวิจัยพบว่า กลวิธีการดัดแปลงบทร้อยแก้วสู่บทละครรำ ปรากฏ 5 ขั้นตอนสำคัญที่ผู้ประพันธ์บทต้องศึกษา ดังนี้ 1. ผู้ประพันธ์บทจะต้องเข้าใจเนื้อหาของเรื่องโดยละเอียด 2. ต้องทราบถึงแนวคิดของเรื่อง เพื่อให้สามารถประพันธ์บทที่สื่อถึงจุดมุ่งหมายในการถ่ายทอดข้อคิดของเรื่องได้ เช่น เรื่องกามนิต-วาสิฏฐี คือเรื่องการแสวงหาความสุขที่แท้จริงของชีวิต การปล่อยว่าง การไม่ยึดติดสิ่งต่าง ๆ เป็นต้น 3. ต้องเข้าใจบุคลิก นิสัยของตัวละคร ความรู้สึก ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร เช่น กามนิตมีความรักกับวาสิฏฐี สาตาเคียรชอบวาสิฏฐีอยู่ฝ่ายเดียว ซึ่งเป็นหนึ่งต้นเหตุที่ทำให้เกิดความทุกข์จากการพลัดพรากและดำเนินเรื่องต่อไป เป็นต้น 4. ต้องเข้าใจช่วงเวลาของเหตุการณ์ในเนื้อเรื่อง เพื่อการเรียบเรียงลำดับเหตุการณ์ในการเริ่มประพันธ์บทละคร เช่น พระพุทธเจ้าเดินทางมาถึงบ้านช่างปั้นหม้อในเวลาเย็นใกล้หัวค่ำในช่วงเปิดเรื่อง และเข้าพักแรมที่บ้านช่างปั้นหม้อต่อ เป็นต้น 5. ต้องมีความรู้เรื่องการประพันธ์บทละครรำ รูปแบบบทกลอน เพื่อให้เนื้อหาสัมผัสกันตามฉันทลักษณ์จะช่วยให้สัมพันธ์กับดนตรี ทำนองเพลง ท่ารำ การขับร้อง มีความสอดคล้องกัน เกิดความไพเราะ เป็นสุนทรียศิลป์และวรรณศิลป์ในบทละครรำ

          กลวิธีการดัดแปลงบทร้อยแก้วจากวรรณคดีสู่บทละครรำ กรณีศึกษาเรื่องกามนิต-วาสิฏฐีนั้น มีขั้นตอนสำคัญที่ผู้ประพันธ์ต้องทราบ 5 ขั้นตอน เมื่อถอดแนวคิดออกมาได้ว่า เรื่องกามนิต - วาสิฏฐี นำเสนอเรื่องความสุขของชีวิต เหตุของทุกข์ และการดับทุกข์ มีตัวละครหลักในการเล่าเรื่องคือ กามนิต วาสิฏฐี ที่มีความสัมพันธ์กันระหว่างตัวละครคือเป็นคนรักที่ต้องพลัดพรากจากกัน มีความคิดชัดเจนจากวรรณกรรมบทร้อยแก้วที่บรรยายไว้คือมีความคิดที่อยากจะหลุดพ้นจากสิ่งที่ทำให้ตัวเองเป็นทุกข์ มีช่วงเวลาของเหตุการณ์ที่บรรยายไว้ชัดเจน เมื่อนำมาประพันธ์บทละครรำจำสามารถใช้คำในการประพันธ์ให้คล้องจองกัน บรรยายเหตุการณ์ให้กระชับจากบทร้อยแก้วได้เพื่อนำเสนอจุดมุ่งหมายของเรื่อง จะทำให้การแสดงที่ออกมาดูน่าติดตามและไม่น่าเบื่อ