กระบวนการออกแบบสร้างสรรค์นาฏกรรมแบบมีส่วนร่วม เรื่อง สุวรรณหงส์ ตอน พราหมณ์เล็กพราหมณ์โต
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่อง “กระบวนการออกแบบสร้างสรรค์นาฏกรรมแบบมีส่วนร่วม เรื่อง สุวรรณหงส์ ตอน พราหมณ์เล็กพราหมณ์โต” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการออกแบบและพัฒนาการแสดงนาฏกรรมในรูปแบบผู้ชมมีส่วนร่วม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัย
เชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสังเกตการณ์ทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ตลอดจนกระบวนการทดลองสร้างสรรค์การแสดง
ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการออกแบบนาฏยประดิษฐ์ ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การคิดให้มีนาฏยศิลป์ 2) การกำหนดความคิดหลัก 3) การประมวลข้อมูล
4) การกำหนดขอบเขต 5) การกำหนดรูปแบบ 6) การกำหนดองค์ประกอบอื่น ๆ
7) การออกแบบนาฏยศิลป์ ซึ่งผู้วิจัยได้ดำเนินการออกแบบ 2 ขั้นตอนสำคัญคือ
- การกำหนดรูปแบบ แนวคิดหลักในการออกแบบการแสดงในประเด็น
“การใช้ปัญญาในการแก้ไขอุปสรรค” ของตัวละครนางเกศสุริยง ผู้วิจัยกำหนดให้ใช้ลีลาท่ารำประกอบการตีบท และการออกท่าทางอิสระ ตามบทละครและดนตรี มาผสมผสาน
กับองค์ประกอบของการสร้างการแสดงที่ผู้ชมมีส่วนร่วม - การกำหนดองค์ประกอบอื่น ๆ โครงสร้างการแสดงแบ่งออกเป็น 4 ฉาก ได้แก่
(1) พบรัก–ต้องหอก (2) ชุบชีวิต (3) พิสูจน์ และ (4) เกศสุริยงหนี โดยออกแบบตัวละคร
ให้มีพฤติกรรมและปมความขัดแย้งหลายมิติ เพื่อกระตุ้นการติดตามและการมีส่วนร่วมของผู้ชม พื้นที่การแสดงมีการจัดวางให้ผู้ชมอยู่ภายในฉาก ใช้ตัวละครทำหน้าที่เล่าเรื่องและกำกับจังหวะการดำเนินเรื่อง นักแสดงและผู้ดำเนินเรื่องจึงเป็นกลไกสำคัญของกระบวนการออกแบบ
โดยมีคุณสมบัติ 4 ประการ ได้แก่ 1) ทักษะนาฏยศิลป์ไทย 2) ทักษะการสื่อสารแบบด้นสด
3) ความเข้าใจบทบาท 4) ความสามารถในการสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้ชม ส่วนดนตรีประกอบ
การแสดงใช้การผสมผสานระหว่างดนตรีไทยและดนตรีสากล เพื่อสร้างบรรยากาศ เสริมมิติของตัวละคร และสนับสนุนประสบการณ์การรับชมแบบมีส่วนร่วมอย่างมีประสิทธิภาพ
จากผลการวิจัยบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจและศึกษากระบวนการออกแบบสร้างสรรค์นาฏกรรมแบบมีส่วนร่วม เพื่อให้ได้แนวทางในการออกแบบการแสดงที่ผู้ชม
มีส่วนร่วมจากวรรณกรรมไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กมลชนก สุวรรณประเวกและคณะ. (2566). การสร้างแนวคิด รูปแบบและขั้นตอนการแสดงสร้างสรรค์สำหรับเด็กเรื่องตำนานเมืองล่ม. วารสารวิจยวิชาการ, 6(5), 297-310.
กรมศิลปากร. (2527). บทละครของกรมศิลปากร. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: เกษมการพิมพ์.
จตุพร มีสกุล. (2540). การศึกษาเชิงวิเคราะห์บทละครนอกพระนิพนธ์ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์. ใน อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวรรณคดีไทย ภาควิชาภาษาไทย. บันฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชุมพล ชะนะมา และวิชชุตา วุธาทิตย์. (2564). แนวคิดในการแสดงของงานนาฏยศิลป์ไทยร่วมสมัย ในปี พ.ศ. 2530-2560. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 18(3), 1-15.
นิภาภรณ์ รุ่งโรจน์ และรุ่งทา พิพัฒน์ศรีสวัสดิ์. (2553). สุวรรณหงส์ชมถ้ำเพชรพลอย. ใน ศิลปนิพนธ์ศิลปบัณฑิต สาขาวิชานาฏศิลป์ไทย คณะศิลปนาฏดุริยางค์. สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์.
ภาณุวัฒน์ อินทวัฒน์. (2564). กระบวนการกำกับการแสดงเรื่อง เช่า เขา อยู่ ของนฤทธิ์ ปาเฉย ในรูปแบบละครอิมเมอร์ซีฟเฉพาะที่บนพื้นที่ออนไลน์. ใน ปริญญาอักษรศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาศิลปการละคร. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เพ็ญนภา ศรีบรรจง. (2563). การดัดแปลงนวนิยายเรื่อง เพลิงบุญ สู่ละครโทรทัศน์. ใน นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต วิทยาลัยนิเทศศาสตร์. มหาวิทยาลัยรังสิต.
มณิศา วศินารมณ์ และสวภา เวชสุรักษ์. (2561). การสร้างสรรค์นาฏกรรมตามนโยบายการปกครอง. วารสารฉบับภาษาไทย มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 11(3), 2385-2401.
สนั่น บุณยศิริพันธ์. (2489). ละคอนนอกเรื่อง สุวรรณหงส์. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: พระจันทร์.
สมศักดิ์ ทองช่วย. (2537). สุวรรณหงส์ฉบับจังหวัดพัทลุง:การศึกษาเชิงวิเคราะห์. ใน ปริญญาศึกษามหาบัณฑิต วิชาเอกภาษาไทย. มหาวิทยาลัยศรีนครินรวิโรฒ.
สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2547). หลักการแสดงนาฏยศิลป์ปริทรรศน์. (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Suzy woltmann. (2023). What Is Immersive Theater?. เรียกใช้เมื่อ 22 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.backstage.com/magazine/article/immersive-thea tre-explained-75850/
