การขับเคลื่อนนิเวศวัฒนธรรมบนฐานการพัฒนาชุมชนบ้านเกาะใหญ่ อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา ด้วยหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหานิเวศวัฒนธรรมของชุมชนบ้านเกาะใหญ่ อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา 2) ศึกษาวิเคราะห์หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่สามารถบูรณาการกับการขับเคลื่อนนิเวศวัฒนธรรม และ 3) ขับเคลื่อนนิเวศวัฒนธรรมบนฐานการพัฒนาชุมชนด้วยหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา การวิจัยเป็นเชิงคุณภาพ ใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่มกับกลุ่มตัวอย่างที่คัดเลือกแบบเจาะจง ได้แก่ ผู้นำชุมชน ประชาชน ผู้เชี่ยวชาญด้านศาสนา องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะใหญ่ และหน่วยงานราชการ รวม 60 คน โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงอุปนัย

          ผลการวิจัยพบว่า

          1) สภาพนิเวศวัฒนธรรมของชุมชนมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและประเพณีที่ผสมผสานกันอย่างกลมกลืน วิถีชีวิตเรียบง่ายควบคู่กับความเชื่อ ค่านิยม จารีต ความร่วมมือ ความเสียสละ และการอนุรักษ์ธรรมชาติ เป็นองค์ประกอบสำคัญที่สร้างความยั่งยืน

          2) การบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาช่วยสร้างวินัยและจิตสำนึก เสริมความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติผ่านพิธีกรรมและความเชื่อ เมื่อชุมชนตระหนักถึงคุณค่าของทรัพยากร จึงเกิดความร่วมมือในการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล โดยการนำศีลและไตรสิกขามาใช้เป็นเครื่องมือควบคุมพฤติกรรม เสริมสร้างปัญญา และปลูกฝังความรับผิดชอบร่วมกัน

          3) การขับเคลื่อนนิเวศวัฒนธรรมมิใช่เพียงการอนุรักษ์ทรัพยากร แต่เป็นการบูรณาการวิถีชีวิต ความเชื่อ ภูมิปัญญา และหลักธรรมเข้าด้วยกัน โดยใช้ค่านิยมและจารีตเป็นกรอบกำกับพฤติกรรม ร่วมกับการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ส่งผลให้เกิดผลลัพธ์ที่ชัดเจนทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ความสมดุลนี้สะท้อนถึงการอยู่ร่วมกันอย่างพอเพียงและยั่งยืน เป็นรากฐานสำคัญในการรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและความมั่นคงของระบบนิเวศของชุมชนบ้านเกาะใหญ่