พญานาค: สื่อกลางทางศรัทธาในพระพุทธศาสนาร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทและความหมายของพญานาคในฐานะสื่อกลางทางศรัทธาในพระพุทธศาสนาร่วมสมัย โดยใช้การวิเคราะห์เอกสารทางพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระไตรปิฎก อรรถกถา และงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง ควบคู่กับการพิจารณาปรากฏการณ์ความเชื่อและการปฏิบัติทางศาสนาในสังคมไทยร่วมสมัย ผลการศึกษาพบว่า พญานาคมิได้เป็นเพียงสัตว์ในตำนานหรือคติชน หากแต่ทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ทางศาสนาที่เชื่อมโยงโลกแห่งความเชื่อของชุมชนกับหลักธรรมในพระพุทธศาสนา พญานาคจึงมีบทบาทสำคัญในการธำรงศรัทธา เสริมสร้างอัตลักษณ์ทางพุทธวัฒนธรรม และเป็นกลไกหนึ่งในการสืบทอดพระพุทธศาสนาในบริบทสังคมร่วมสมัย