รูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงวัฒนธรรมเพื่อพัฒนานวัตกรทางวัฒนธรรมในชุมชนไทย–รามัญ (มอญ) บางกระดี่ กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาองค์ความรู้ทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการจัดการเรียนรู้เกี่ยวกับผ้าสไบมอญ และ 2) พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงวัฒนธรรมสำหรับสร้างนวัตกรทางวัฒนธรรม ในชุมชนไทย–รามัญ (มอญ) บางกระดี่ การวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ประกอบด้วย การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อศึกษาองค์ความรู้ทุนทางวัฒนธรรม และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ มีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลรวม 11 คน ประกอบด้วย ผู้อาวุโส ผู้ผลิตผ้าสไบมอญ และผู้มีความรู้ทางวัฒนธรรม จำนวน 3 คน และผู้ประกอบการท้องถิ่นที่สนใจพัฒนาผลิตภัณฑ์สไบมอญ จำนวน 8 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบบันทึกผลการเรียนรู้จากกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ความรู้ทุนทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับผ้าสไบมอญ จำแนกได้เป็น 2 ด้าน คือ องค์ความรู้เฉพาะด้านผ้าสไบมอญ และองค์ความรู้ทุนทางวัฒนธรรม และ 2) การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงวัฒนธรรมโดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนร่วมกับกระบวนการจัดการความรู้และการคิดเชิงออกแบบ ได้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ 3 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 กิจกรรมละลายพฤติกรรมและตระหนักรู้ทางวัฒนธรรม ขั้นที่ 2 กิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้และภูมิปัญญา และขั้นที่ 3 กิจกรรมออกแบบและพัฒนาซึ่งช่วยยกระดับจากผู้เรียนรู้วัฒนธรรมไปสู่การเป็นนวัตกรวัฒนธรรม ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการทุนทางวัฒนธรรมกับกระบวนการเรียนรู้เชิงมีส่วนร่วมสามารถสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อที่ 4 (SDG4) ผ่านการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่และเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางสังคมชุมชนของผู้เรียน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
บุษกร วัฒนบุตร, ตระกูล จิตวัฒนากร, วิโรชน์ หมื่นเทพ และ เกียรติ บุญยโพ. (2566). การศึกษาองค์ความรู้และกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ของวัดและชุมชนจังหวัดลำปาง. วารสารวิจยวิชาการ, 6(1), 267-276.
สุวัฒน์ชัย สวัสดิผล. (2552). ทุนทางสังคมกับการจัดการศูนย์เรียนรู้: กรณีศึกษาพิพิธภัณฑ์ชุมชนมอญบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education. New York: Greenwood Press.
Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. New York: Oxford University Press.
Tran, N. (2016). Design thinking playbook for change management in K-12 schools. Retrieved November 12, 2025, from https://static1.
squarespace.com/static/57c6b79629687fde090a0fdd/t/58d3fa1e20099e1b0371a403/1490287182304/DESIGN+THINKING+PLAYBOOK.pdf
UNESCO. (2019). Global education monitoring report 2019: Migration, displacement and education - Building bridges, not walls. Paris: UNESCO Publishing.
