การปรับตัวของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวท่ามกลางสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง กรณีศึกษา : บ้านส้มโฮง ตำบลหินกอง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงของสภาพ
ภูมิอากาศ 2) ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่มีผลต่อเกษตรกรผู้ปลูก
ข้าว 3) รูปแบการปรับตัวของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสภาพ
ภูมิอากาศในพื้นที่บ้านส้มโฮง ตำบลหินกอง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีกลุ่มเป้าหมายจำนวน 30 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ คือ การ
สัมภาษณ์ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและการสนทนากลุ่ม ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ
ผลการศึกษาพบว่า 1) สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศบ้านส้มโฮง
เป็นพื้นที่เหมาะแก่การทำการเกษตร เกษตรกรส่วนใหญ่ปลูกข้าวข้าวหอมมะลิ 105 และข้าว
เหนียว กข 6 เนื่องจากเป็นข้าวที่ทนแล้งได้ การล่าช้าของฤดูฝนซึ่งส่งผลให้ไม่มีน้ำเพียงพอต่อ
การทำการเกษตรในชุมชน เกษตรกรมีการปรับเปลี่ยนระยะเวลาการปลูกข้าวในแต่ละพื้นที่เมื่อ
มีฝนตก 2) ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่มีผลต่อการปรับตัวของ
เกษตรกรผู้ปลูกข้าว พบว่า สภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงส่งผลกระทบต่อทรัพยากรน้ำ ทำให้
เกษตรกรขาดแคลนน้ำในการทำการเกษตรกระทบต่อระบบการผลิต ทำให้ข้าวในแปลงนาไม่
เกิดการเจริญเติบโต และส่งผลทำให้ได้ผลผลิตไม่เป็นไปตามความต้องการของเกษตรกร 3)
รูปแบบการปรับตัวของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ
พบว่า เมื่อเกิดการขาดแคลนน้ำในการทำการเกษตร เกษตรกรจะมีการเริ่มขุดสระเพื่อกักเก็บ
น้ำไว้ใช้ในหน้าแล้ง และยังมีการปรับตัวด้านการผลิตโดยการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพื่อเป็น
การประหยัดเวลาและแรงงาน