การเปรียบเทียบวรรณกรรมของ มาลา คำจันทร์ และ อาไหล (A Lai) ตามทฤษฏีนิเวศวิทยาวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมของ มาลา คำจันทร์ และ อาไหล (A Lai) โดยศึกษาเฉพาะประเด็น ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ บทบาทของศาสนาและความเชื่อ และผลกระทบทางเศรษฐกิจมีต่อความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ โดยใช้แนวคิดเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมและแนวคิดเปรียบเทียบวรรณกรรมในการวิเคราะห์วรรณกรรมเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมของมาลา คำจันทร์ และอาไหล (A Lai) ที่จัดพิมพ์ระหว่าง พ.ศ. 2550–2565 จำนวน 12 เรื่อง และเสนอผลการศึกษาด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์

ผลการศึกษาพบว่า การศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมของมาลา คำจันทร์ และอาไหล (A Lai) สามารถจำแนกแนวคิดเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมออกเป็น 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่งนักประพันธ์ทั้งสองเห็นพ้องว่า มนุษย์ควรเคารพและพึ่งพาธรรมชาติอย่างสมดุล และหากมนุษย์ทำลายธรรมชาติย่อมเผชิญผลกระทบที่ย้อนกลับมายังตนเอง โดยมาลา คำจันทร์เน้นมิติทางวัฒนธรรมและความเชื่อดั้งเดิมที่มองธรรมชาติเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ส่วนอาไหล (A Lai) เน้นมิติของโครงสร้างสังคมและเศรษฐกิจ โดยชี้ให้เห็นผลกระทบจากนโยบายรัฐต่อระบบนิเวศ 2) บทบาทของศาสนาและความเชื่อ ซึ่งทั้งสองต่างเสนอว่า ศาสนาและความเชื่อท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการกำกับพฤติกรรมมนุษย์และรักษาสมดุลกับธรรมชาติ โดยมาลา คำจันทร์เสนอผ่านศาสนาพุทธแบบล้านนาและความเชื่อท้องถิ่นเกี่ยวกับผี ส่วนอาไหล (A Lai) เสนอผ่านศาสนาพุทธแบบทิเบตและพลังศักดิ์สิทธิ์เชิงนามธรรมที่เยียวยาจิตใจ และ 3) การพัฒนาเศรษฐกิจส่งผลให้วิถีชีวิตและค่านิยมที่ผูกพันกับธรรมชาติเสื่อมถอย โดยมาลา คำจันทร์เสนอผ่านการเปลี่ยนแปลงในระดับความเชื่อของปัจเจกบุคคล ส่วนอาไหล (A Lai) สะท้อนผ่านโครงสร้างอำนาจรัฐและกลไกตลาด การศึกษาครั้งนี้ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจวรรณกรรมเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมของไทยและจีน อีกทั้งตอกย้ำบทบาทของวรรณกรรมในการสร้างจิตสำนึกเชิงนิเวศเพื่อการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน