กระบวนการทางพุทธจิตวิทยาเพื่อการเรียนรู้ทักษะทางชีวิตของมนุษย์ - คงสัตย์ สุรพงษ์; คำกลาง ประสิทธิ์; ธรรมชัย พระครูปริยัติธรรมชัย (วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 2025)
บทความวิชาการเรื่องนี้มีเนื้อหาสาระที่เกี่ยวกับ คือ กระบวนการทางพุทธจิตวิทยา เพื่อการเรียนรู้ทักษะทางชีวิตของมนุษย์การศึกษาพุทธจิตวิทยาเป็นการพัฒนาจิต ในลักษณะบูรณาการอย่างสัมพันธ์กัน เป้าหมายที่จะศึกษาถึงสภาวะต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่ในชีวิตจิตใจของมนุษย์ โดยเจาะลึกเข้าไปในโครงสร้างและองค์ประกอบภายในบุคลิกภาพและพฤติกรรมของมนุษย์ ได้แก่ อารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด สติปัญญา จิตสำนึก จิตไร้สำนึก ประสบการณ์ทางศาสนา ตลอดจนถึงลักษณะการแสดงออกเชิงปฏิกิริยาของมนุษย์ที่สนองตอบต่อธรรมชาติต่อสิ่งแวดล้อมรอบด้าน แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับกระบวนการทางพุทธจิตวิทยา จึงเป็นกระบวนการเรียนรู้ หมายถึง กระบวนการเรียนรู้ที่ทำให้มนุษย์ฉลาดลึกซึ้ง สามารถเข้าใจตนเองและเห็นความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องระหว่างชีวิตตนกับสรรพสิ่งทั้งหลายทั้งปวงในโลกและมีศักยภาพทางจิต วิธีการเรียนรู้แบบ พุทธจิตวิทยาพระพุทธเจ้าทรงแสดงวิธีการเรียนรู้ มีองค์ประกอบ 5 ประการ คือ (1) การฟัง (2) การจำได้ (3) การสาธยาย (4) การเพ่งพินิจด้วยใจ (5) แทงทะลุเข้าถึงความถูกต้องด้วยทัศนะ ดังนั้นกระบวนการทางพุทธจิตวิทยาเพื่อการเรียนรู้ทักษะทางชีวิตของมนุษย์ ทักษะการเรียนรู้ของชีวิตจะต้องมีการวางระบบทักษะในการเรียนรู้อย่างมีขั้นตอน 4 ประการ ประกอบด้วย (1) การตระหนักรู้และเห็นคุณค่าในตนเองและผู้อื่น (2) การคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ (3) การจัดการกับอารมณ์ทุกสภาวะที่เผชิญให้เกิดความสุข สงบและรู้เท่าทันสภาวะนั้นๆ (4) การสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น เข้าใจความรู้สึกของตนเองและผู้อื่น ตระหนักถึงความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันเพื่อป้องกันอารมณ์ชั่ววูบมาทำลายความสัมพันธ์ที่ดีที่มีอยู่ในอดีตและต่อไปในอนาคตได้