การประยุกต์หลักภาวนา 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต - เมิดจันทึก ภาสกร; สารบัณฑิต พระครูพิศาลสารบัณฑิต; นามเกตุ สมเดช; เลิศรวมโชค อริย์ธัช (วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 2024)
บทความนี้เสนอ การประยุกต์หลักภาวนา 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต โดยมีความหมายอย่างเดียวกับการพัฒนาที่ใช้กับการทำชีวิตให้มีความเจริญงอกงาม โดยใช้หลักภาวนา 4 ประเภท คือ 1) กายภาวนากับการพัฒนาคุณภาพชีวิต เป็นการพัฒนาฝึกฝนอบรมกาย ด้วยอินทรีย์ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ให้มีอินทรีย์สังวรความสำรวมรู้จักระมัดระวังรักษาตนให้เป็นประโยชน์ทางกาย และต้องรู้จักปรับตนเองให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมทางกายภาพที่เหมาะสมในสังคมปัจจุบัน 2) ศีลภาวนากับการพัฒนาคุณภาพชีวิต เป็นการประพฤติตนด้วยความเรียบร้อยดีงาม มีระเบียบวินัย มีกติกา ทางสังคมร่วมกัน เพื่อสร้างความมั่นคงในหน้าที่การงานและการดำเนินชีวิตในสังคม 3) จิตตภาวนากับการพัฒนาคุณภาพชีวิต เป็นการฝึกฝนอบรมจิตใจ ให้มีความมั่นคง เข้มแข็ง มีความเจริญไพบูลย์ ด้วยคุณธรรม จริยธรรม ความรับผิดชอบทางสังคม ฝึกฝนตนให้มีความรักความเมตตาต่อสรรพสิ่งทั้งหลาย พัฒนาจิตของตนให้มีความช่วยเหลือ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่เพื่อนมนุษย์ที่กำลังประสบความทุกข์นานาประการอยู่ในสังคมปัจจุบัน และฝึกฝนจิตของตนให้มีความผ่องใสเบิกบาน ดำเนินชีวิตด้วยความสุขใจ และ 4)ปัญญาภาวนากับการพัฒนาคุณภาพชีวิต เป็นการพัฒนาฝึกฝนอบรมตนจากการได้ศึกษาเล่าเรียน การสดับรับฟังหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าเป็นประจำ และการลงมือปฏิบัติตามทฤษฎีที่ศึกษามา คือความเห็นที่ถูกต้องให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและคนอื่นในสังคมอย่างมีความสุข ซึ่งการพัฒนาทั้ง 4 ด้านเมื่อมีการเรียนรู้มีความเข้าใจก็จะพัฒนาคุณภาพชีวิตทั้งภายในและภายนอกได้อย่างมีความสุข