https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JISDIADP <p>วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม (Journal of Interdisciplinary Social Development)</p> <p>E-ISSN : ISSN : 2822-1060 (Online)<br />เป็นวารสารในกลุ่มมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ </p> <p>วารสารผ่านการประเมินคุณภาพจากศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย (TCI) โดยได้รับการจัดให้อยู่ในวารสารกลุ่มที่ 2 ระยะเวลาการรับรองคุณภาพวารสารตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2568 จนถึงวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ.2572</p> สถาบันส่งเสริมและพัฒนาวิชาการด็อกเตอร์เกษ เลขที่ 1 หมู่ 12 ตำบลเหล่าต่างคำ อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย 43120 th-TH วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม 2822-1060 https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JISDIADP/article/view/6596 <p>บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์เชิงลึกและเสนอแนวทางเชิงประยุกต์เกี่ยวกับการนำหลัก อิทธิบาท 4 มาใช้ในการเสริมสร้างความเพียรและคุณลักษณะใฝ่เรียนรู้ของนักเรียนในบริบทการศึกษาแห่งศตวรรษที่ 21 อันเป็นยุคที่มีความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งด้านเทคโนโลยี สังคม และเศรษฐกิจ การศึกษาจึงจำเป็นต้องมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพในการเรียนรู้ด้วยตนเองและสามารถปรับตัวได้อย่างเหมาะสม การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารทางพระพุทธศาสนาควบคู่กับการสังเคราะห์แนวคิดทางการศึกษาสมัยใหม่ โดยเฉพาะทฤษฎีแรงจูงใจภายในและแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก เพื่อค้นหาความสอดคล้องเชิงหลักการและเชิงปฏิบัติ ผลการวิเคราะห์พบว่า อิทธิบาท 4 ซึ่งประกอบด้วย ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา เป็นหลักธรรมที่มุ่งพัฒนาพลังภายในของบุคคลอย่างเป็นระบบ ฉันทะช่วยกระตุ้นความพอใจและความรักในสิ่งที่เรียนรู้ อันเป็นรากฐานของแรงจูงใจภายใน วิริยะส่งเสริมความเพียรพยายามและความอดทนต่ออุปสรรค จิตตะช่วยให้เกิดสมาธิและความเอาใจใส่ต่อภารกิจการเรียนรู้ ส่วนวิมังสาเป็นกระบวนการไตร่ตรองตรวจสอบและปรับปรุงตนเองอย่างต่อเนื่อง เมื่อบูรณาการหลักธรรมดังกล่าวเข้าสู่กระบวนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ จะช่วยพัฒนานักเรียนให้มีความรับผิดชอบ มีความมุ่งมั่น และสามารถเรียนรู้อย่างมีความหมาย นอกจากนี้ ยังเอื้อต่อการพัฒนาสมรรถนะการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นคุณลักษณะสำคัญของพลเมืองในศตวรรษที่ 21 อันจะนำไปสู่การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในอนาคต</p> บุญยานุช สุขร่าง พระภาวนามังคลาจารย์ พระอุดมวชิรโมลี (อนันต์ กุสลาลงฺกาโร) สมชัย ศรีนอก พระชยพล อุทโย (บุญถาวร) ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-03-23 2026-03-23 4 2 1 14