การจัดการเรียนวิชาสังคมศึกษาแบบวุฑฒิธรรม 4 ในระดับประถมศึกษาสำหรับนักเรียนโรงเรียนอนุบาลพิบูลย์รักษ์ จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาปัญหาและอุปสรรคการจัดการเรียนวิชาสังคมศึกษาแบบวุฑฒิธรรม 4 ในระดับประถมศึกษา 2. ศึกษาการจัดการเรียนวิชาสังคมศึกษาแบบวุฑฒิธรรม 4 ในระดับประถมศึกษา 3. นำเสนอแนวทางการจัดการเรียนวิชาสังคมศึกษาแบบวุฑฒิธรรม 4 ผู้วิจัยใช้การวิจัยแบบผสมผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย 2 กลุ่ม คือ
1) ผู้บริหารโรงเรียนอนุบาล จำนวน 2 คน 2.ครูที่สอนสังคมศึกษา จำนวน 6 คน กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่นักเรียนระดับชั้นประถมปีที่ 6 ของโรงเรียนอนุบาลพิบูลย์รักษ์ จังหวัดอุดรธานี  จำนวน 35 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยในครั้งนี้ ประกอบด้วย 1) แบบสัมภาษณ์
2) แบบสอบถาม ได้ค่าดัชนีความสอดคล้องที่คำนวณได้มีค่า IOC อยู่ระหว่าง 0.8 – 1.00 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ การวิเคราะห์เชิงพรรณนา

ผลการวิจัย พบว่า 1. ปัญหาการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษาในระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนอนุบาลพิบูลย์รักษ์ จังหวัดอุดรธานี พบว่า ด้านสังคม (สัปปุริสสังเสวะ) ได้แก่ 1) ความขี้อายและการแสดงออก 2) การสื่อสารที่ไม่สุภาพ 3) การไม่เข้าสังคมและการเห็นแก่ตัว 4) ยอมรับความแตกต่าง 5) การเลือกคบเพื่อน ด้านอารมณ์ (โยนิโสมนสิการ) ได้แก่ 1) การจัดการความขัดแย้งความคิดเห็นที่ขัดแย้งกันมากเกินไป 2) การขาดความกล้าแสดงออก 3) การคิดจากมุมมองตนเอง 4) การขาดประสบการณ์ชีวิต นักเรียนยังขาดประสบการณ์ชีวิต และต้องการตัวอย่างจากชีวิตจริงเพื่อทำความเข้าใจ 5) หลีกเลี่ยงการเผชิญปัญหา ด้านการฟัง (สัทธัมมัสสวนะ) ได้แก่ 1) บางแหล่งข้อมูลไม่มีภาษาที่เหมาะกับวัย 2) เด็กบางคนยังขาดสมาธิในการฟังและยึดติดกับความคิดของตนเองด้านการนำหลักธรรมมาใช้ (ธัมมานุธัมมปฏิปัตติ) ได้แก่ 1) ไม่สามารถถ่ายทอดคุณธรรมได้ 2) นักเรียนบางคนยังไม่สามารถสรุปหลักธรรมได้ด้วยตนเอง และต้องการคำศัพท์ที่เหมาะสม 3) การนำหลักธรรมมาใช้ยังเป็นนามธรรมเกินไปสำหรับนักเรียนบางคน 2. วิธีการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษาในระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนอนุบาลพิบูลย์รักษ์ จังหวัดอุดรธานี พบว่า การจัดการเรียนรู้ (สัปปุริสสังเสวะ โดยภาพรวมระดับปานกลาง วิธีการพูดชี้แจงอธิบายข้อปฏิบัติในงานต่าง ๆ (สัทธัมมัสสวนะ) โดยภาพรวมระดับปานกลาง การกระตุ้นให้ผู้เรียนสามารถไตร่ตรองตามหลักและเหตุผล (โยนิโสมนสิการ) โดยภาพรวมระดับมาก แนวทางการปฏิบัติเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของนักเรียน (ธัมมานุธัมมปฏิปัตติ) โดยภาพรวมระดับปานกลาง 3.แนวทางการนำเสนอวิธีการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษาแบบวุฒิธรรม 4 ในระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนอนุบาลพิบูลย์รักษ์ จังหวัดอุดรธานี พบว่า การสร้างกิจกรรมแบบวุฒิธรรม โดยมีองค์ประกอบ ได้แก่ 1) ชื่อกิจกรรม 2) ระบุปัญหา 3) ขั้นจัดแบ่งกลุ่ม 4) ขั้นวิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหา 5) ขั้นเสนอวิธีการแก้ปัญหา 6) ขั้นเสนอวิธีการแก้ปัญหา 7) ขั้นตรวจสอบผลลัพธ์ 8) ขั้นแก้ไขและปรับปรุงกิจกรรม 9) ทบทวนผลการจัดกิจกรรม และ 10) สรุปแนวทางแก้ไขและข้อเสนอแนะ