การเพิ่มมูลค่าประเพณีตักบาตรเทโวเชิงเศรษฐกิจและวัฒนธรรมสร้างสรรค์ในเขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาอัตลักษณ์และสภาพปัญหาการจัดกิจกรรมประเพณีตักบาตรเทโว 2) เพื่อวิเคราะห์และพัฒนาประเพณีตักบาตรเทโวเชิงเศรษฐกิจและวัฒนธรรมสร้างสรรค์ 3) เพื่อเสนอแนวทางการเพิ่มมูลค่าประเพณีตักบาตรเทโวเชิงเศรษฐกิจ และวัฒนธรรมสร้างสรรค์ โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 33 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่มย่อย มีค่าความตรงด้านเนื้อหา โดยผู้ทรงคุณวุฒิ และผ่านการตรวจสอบความเหมาะสมของข้อคำถาม ข้อมูลที่ได้จากการวิจัยได้นำมาวิเคราะห์โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท

ผลการวิจัยพบว่า

1) ประเพณีตักบาตรเทโวในเขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นมรดกทางวัฒนธรรม
ที่สะท้อนอัตลักษณ์ คือ (1) ด้านพระพุทธศาสนา (2) วัฒนธรรมท้องถิ่น (3) ความสัมพันธ์ของชุมชนโดยประชาชนยังคงร่วมอนุรักษ์และสืบทอดผ่านกิจกรรมต่าง ๆ ที่สร้างความสามัคคีและความภาคภูมิใจในท้องถิ่น อย่างไรก็ตาม ยังประสบปัญหาด้านงบประมาณ การบริหารจัดการ การประชาสัมพันธ์ และการมีส่วนร่วมของเยาวชนที่ลดลง จึงควรพัฒนาระบบบริหารจัดการและส่งเสริมบทบาทของคนรุ่นใหม่เพื่อให้ประเพณีดำรงอยู่อย่างยั่งยืนต่อไป

2) ผลการวิเคราะห์และพัฒนาประเพณีตักบาตรเทโวเชิงเศรษฐกิจและวัฒนธรรมสร้างสรรค์ พบว่า สามารถนำทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นมาสร้างมูลค่าเพิ่มแก่ชุมชนได้ ผ่านการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การจัดตลาดชุมชน การใช้สื่อดิจิทัล และการพัฒนากิจกรรมสร้างสรรค์ที่ดึงดูดเยาวชน ควบคู่กับการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นและการสร้างเครือข่ายนักสร้างสรรค์ในพื้นที่ ซึ่งช่วยสร้างรายได้ กระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก และเสริมสร้างความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ของชุมชนได้อย่างยั่งยืน

3) แนวทางการเพิ่มมูลค่าประเพณีตักบาตรเทโวเชิงเศรษฐกิจและวัฒนธรรมสร้างสรรค์ สามารถดำเนินการผ่านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การใช้สื่อดิจิทัล การออกแบบกิจกรรมร่วมสมัย และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ ซึ่งช่วยเพิ่มรายได้ กระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก และส่งเสริมการอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่น ควบคู่กับการสร้างการมีส่วนร่วมของเยาวชน อันนำไปสู่การพัฒนาประเพณีให้เป็นทุนทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าและยั่งยืนในอนาคต