รูปแบบการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจของผู้ทำงานด้านจิตอาสา ดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายตามแนวพระพุทธศาสนา อำเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพบริบท สภาพปัญหา และความต้องการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจของผู้ทำงานด้านจิตอาสาดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย
2) เพื่อพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจของผู้ทำงานด้านจิตอาสาดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายตามแนวพระพุทธศาสนา 3) เพื่อประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจของผู้ทำงานด้านจิตอาสาดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายตามแนวพระพุทธศาสนา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) กลุ่มตัวอย่าง คือ พระสงฆ์ จิตอาสา สหวิชาชีพ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ญาติของผู้ป่วย จำนวน 35 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และแบบประเมินความเข้มแข็งทางใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยก่อนหลังการทดลอง และการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม (ANCOVA)
ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพบริบทของพื้นที่วิจัยมีลักษณะของชุมชนที่มีความสัมพันธ์แบบเครือญาติ มีการบูรณาการหลักพระพุทธศาสนาเข้ากับการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ปัญหาสำคัญ ได้แก่ การขาดองค์ความรู้ด้านการดูแลแบบประคับประคอง ภาระงานที่สูง ความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ และข้อจำกัดด้านเวลา โดยผู้ทำงานด้านจิตอาสามีความต้องการได้รับการพัฒนาทักษะด้านการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจตามแนวพระพุทธศาสนา 2) รูปแบบการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ หลักพุทธธรรม กระบวนการเรียนรู้เชิงพุทธ และกิจกรรมพัฒนาจิตใจ ภายใต้กระบวนการพัฒนาตามแนวคิด ADDIE Model เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจใน 5 มิติ ได้แก่ ความมีสติและการรู้เท่าทันอารมณ์ ความเมตตากรุณาต่อตนเองและผู้อื่น การยอมรับความไม่เที่ยงและความตาย ความมั่นคงทางอารมณ์ในการเผชิญความทุกข์ และปัญญาในการมองชีวิตอย่างมีความหมาย และ 3) ผลการประเมินประสิทธิผลของรูปแบบพบว่า ภายหลังการเข้ารับการอบรม ผู้เข้ารับการอบรมมีระดับความเข้มแข็งทางใจสูงกว่าก่อนการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม (ANCOVA) ยืนยันว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นสามารถเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจของผู้ทำงานด้านจิตอาสาดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายได้อย่างมีประสิทธิผลในทั้ง 5 มิติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2562). รายงานสถานการณ์งานจิตอาสาในระบบบริการสุขภาพ. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2559). สุขภาวะระยะสุดท้ายและการตายอย่างมีศักดิ์ศรี. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ประเวศ วะสี. (2557). สังคมสูงอายุ: โอกาสและความท้าทายของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
พจนา ไกรศร และคณะ. (2568). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อกิจกรรมการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตอำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุภาพ, 20(2), 179-186.
พจนา ไกรสอน และคณะ. (2568). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อกิจกรรมการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในเขตอำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ, 20(2), 179-186.
พรภัทรา แสนเหลา. (2560). บทบาทการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และพระสงฆ์ร่วมกับพยาบาลวิชาชีพ ในพื้นที่ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 35(4), 150-156.
พระครูวินิตกมลธรรม และพระใบฎีกาศักดิธัช แสงธง. (2567). องค์ความรู้เรื่องจิตอาสาในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ มจร วิทยาเขตแพร่, 10(1), 218–232.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระไพศาล วิสาโล. (2558). การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายตามแนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: เครือข่ายพุทธิกา.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิจารณ์ พานิช. (2558). การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพชุมชน.
วีรจิตร ทิพย์ประเสริฐ. (2568). การพัฒนาศักยภาพการดูแลแบบประคับประคองผู้ป่วยระยะท้ายในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลแคนใหญ่ จังหวัดร้อยเอ็ด: การวิจัยเชิงปฏิบัติการ. ศรีนครินทร์เวชสาร, 40(6), 687-693.
สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์. (2560). ระบบสุขภาพชุมชนกับบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สาธารณสุข.
สุปรียส์ กาญจนพิศศาล. (2560). การเปลี่ยนแปลงทัศนคติที่มีต่อความตายของจิตอาสาดูแลผู้ป่วยระยะท้ายในโรงพยาบาล: กรณีศึกษาโครงการอาสาข้างเตียง. วารสารสงขลานครินทร์ ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 23(2), 91-118.