ศีล 5 กับการสร้างพลเมืองดีตามแนววิถีพุทธ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความเชื่อมโยงระหว่างศีล 5 กับกระบวนการสร้างพลเมืองดีตามแนวพระพุทธศาสนา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลจากคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา เอกสารวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า ศีล 5 ทำหน้าที่เป็นกระบวนการขัดเกลาทางสังคมแบบองค์รวม ครอบคลุมสามระดับ คือ ระดับปัจเจกบุคคลในการควบคุมกาย วาจา และใจ ระดับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในการเคารพสิทธิของผู้อื่นทั้งด้านชีวิต ทรัพย์สิน ครอบครัว และการสื่อสาร และระดับโครงสร้างทางสังคมและรัฐในการอยู่ร่วมกันภายใต้กติกาเดียวกัน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดสัญญาประชาคมที่มนุษย์ยินยอมร่วมกันสร้างกฎเกณฑ์เพื่อความสงบสุขของส่วนรวม พลเมืองดีวิถีพุทธจึงเกิดจากการปฏิบัติศีล 5 อย่างต่อเนื่องจนเป็นอุปนิสัย นำไปสู่การเป็นพลเมืองที่มีทั้งคุณธรรมภายในและพฤติกรรมภายนอกที่เหมาะสมต่อสังคมและรัฐ โดยไม่ต้องอาศัยการบังคับจากกฎหมายเพียงอย่างเดียว บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าศีล 5 สามารถประยุกต์ใช้เป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนาพลเมืองในสังคมร่วมสมัยได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
แก้ว ชิดตะขบ. (2550). คู่มืออพุทธศาสนิกชน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
ชัยอนันต์ สมุทวณิช. (2542). การคิดวิเคราะห์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: ภาพพิมพ์.
ชาญณรงค์ บุญหนุน. (2553). พระพุทธศาสนากับการสร้างสรรค์ประชาธิปไตยว่าด้วยการเป็นพลเมืองที่ดีของสังคม. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์, 6(1), 21-22.
ถวิลวดีบุรีกุลและคณะ (2557). พลเมืองไทย: การสร้างความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย. กรุงเทพมหานคร: สำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า.
ถิรเดช พรหมคช. (2567). การบ่มเพาะความเป็นพลเมืองโลกและการพัฒนาศักยภาพในตนเองผ่านการศึกษานอกสถานที่ ข้อเสนอการออกแบบแนวปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพ. Journal of Professional Routine to Research, 11(1), 10.
ทิพย์พาพร ตันติสุนทร. (2554). การศึกษาเพื่อสร้างพลเมือง. กรุงเทพมหานคร: สถาบันนโยบายศึกษา.
กรณ์พณัฏฐ์ ชนะชนม์ และวิรธา มงคลสืบสกุล. (2568). ความเป็นพลเมืองกับการสร้างคุณประโยชน์เพื่อสังคม. อินทนิลทักษิณสาร, 20(2), 29-30.
ปัญญา เสนภูงา และ พระมหามิตร ฐิตปญฺโญ. (2562). หลักศีล 5: การพัฒนาพฤติกรรมของมนุษย์. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 19(3), 276.
พระกัญจน์ กนฺตธมฺโม (แสงรุ่ง). (2559). การพัฒนาความเป็นพลเมืองดีตามหลักพระพุทธศาสนา, 11(21), 48 – 49.
พระชวลิต ปญฺญาวชิโร (แสงบุญเรือง). (2561). การพัฒนาพลเมืองเชิงพุทธบูรณาการของหมู่บ้านสามขา อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระชวลิต ปญฺญาวชิโร (แสงบุญเรือง). (2561). การพัฒนาพลเมืองเชิงพุทธบูรณาการของหมู่บ้านสามขา อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พิชิต ปุริมาตร และคณะ. (2559). การสร้างเกณฑมาตรฐานการดำเนินชีวิตของชุมชนในสังคมไทยตามหลักศีล 5. ใน รายงานวิจัย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (2539). ทาน ศีล ภาวนา. กรุงเทพมหานคร: สุขภาพใจ.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ไสว มาลาทอง. (2542). คู่มือการศึกษาจริยธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา.
Bryan, W.. (1993). The concept of citizenship and its implications for democracy. New York: Academic Press.
Faulks, K. (2000). Citizenship. London: Routledge.
Marshall, T.H. (1994). Citizenship and social class, In D. Held (Ed.), Sociology of the Global System. London: Macmillan.
