วิเคราะห์กระบวนการพัฒนาชุมชนคุณธรรมพลังบวรในมิติศาสนาที่โดดเด่นของชุมชนวัดถิ่นใน ตำบลบ้านถิ่น อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ส่งเสริมกระบวนการพัฒนาชุมชนคุณธรรมพลังบวรในมิติศาสนา 2) ศึกษากระบวนการพัฒนาชุมชนคุณธรรมพลังบวรในมิติศาสนา และ 3) วิเคราะห์กระบวนการพัฒนาชุมชนคุณธรรมพลังบวรในมิติศาสนา โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง คือ พระสงฆ์ ผู้บริหารหน่วยงานภาครัฐ ผู้นำชุมชน นักวิชาการ และประชาชนในพื้นที่ชุมชนวัดถิ่นใน ตำบลบ้านถิ่น อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง จำนวน 18 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก มีค่าความตรงด้านเนื้อหา โดยผู้ทรงคุณวุฒิ และผ่านการตรวจสอบความเหมาะสมของข้อคำถาม มีค่าความเที่ยงของเครื่องมือโดยการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลแบบสามเส้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ร่วมกับการตีความตามบริบทของข้อมูล

ผลการวิจัยพบว่า

1) หลักพุทธธรรมที่ใช้ส่งเสริมการพัฒนาชุมชนสามารถอธิบายตามกรอบอริยสัจ 4 คือ ชุมชนตระหนักถึงปัญหาความเสื่อมถอยด้านคุณธรรม (ทุกข์) มีสาเหตุจากการลดลงของการปลูกฝังคุณธรรมและการมีส่วนร่วมทางศาสนา (สมุทัย) และสามารถฟื้นฟูได้ด้วยการประยุกต์หลักพุทธธรรมร่วมกับแนวคิดพลังบวร (นิโรธ) ผ่านการดำเนินกิจกรรมทางศาสนาอย่างต่อเนื่อง เช่น การอบรมคุณธรรม การปฏิบัติธรรม และการจัดประเพณี (มรรค)

2) กระบวนการพัฒนาชุมชนคุณธรรมพลังบวรเป็นการบูรณาการความร่วมมือของบ้าน วัด และหน่วยงานในชุมชน โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนกิจกรรม ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการร่วมคิด ร่วมวางแผน และร่วมดำเนินกิจกรรม อันก่อให้เกิดความสามัคคีและความเข้มแข็งของชุมชน

3) การวิเคราะห์กระบวนการพัฒนาสามารถอธิบายตามแนวคิด PDCA (Plan–Do–Check–Act) ตั้งแต่การวางแผน การดำเนินงาน การประเมินผล และการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็งทางศีลธรรม สังคม และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนตามแนวทางพระพุทธศาสนา